അഫ്ഘാൻ സ്ത്രീകളുടെ അവകാശ പ്രതിസന്ധി, അവസാനിക്കാത്ത മാനുഷിക ദുരന്തം

സ്ത്രീകൾക്ക് ജീവിക്കാൻ ഏറ്റവും ദുഷ്കരമായ ഇടങ്ങളിൽ ഒന്ന് എവിടെയാണ്? അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ.

അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ ഭരണാധികാരികളായ താലിബാന്റെ കീഴിലുള്ള സ്ത്രീവകാശ ലംഘനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഓർക്കുമ്പോൾ മിക്കവരുടെയും മനസ്സിൽ ആദ്യം വരുന്ന ചിന്തയാണിത്. എന്നാൽ ഇത് കഥയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്.

"അവകാശങ്ങൾ" എന്ന വാക്കിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത് അതിനടിയിലെ കൂടുതൽ ഗൗരവകരമായ മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യത്തെ മറച്ചുപിടിക്കുന്നു: ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ജനങ്ങൾ എങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നു, എങ്ങനെ അതിജീവിക്കുന്നു എന്നതാണത്. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിൽ ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത് വെറുമൊരു സ്ത്രീ അവകാശ പ്രതിസന്ധി മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു മാനുഷിക ദുരന്തമാണ്.

ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം വരുന്ന സ്ത്രീകളെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി മാറ്റിനിർത്തുമ്പോൾ ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭക്ഷ്യ സംവിധാനങ്ങൾ, അടിസ്ഥാന പിന്തുണകൾ എന്നിവ ജനങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു എന്നതിനെയും ഈ സംവിധാനങ്ങൾക്ക് ഒട്ടും പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ടോ എന്നതിനെയും ഇത് ബാധിക്കുന്നു. ജോലി ചെയ്യാനും സേവനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനുമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുമ്പോൾ അത് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കുടുംബങ്ങൾ നിർബന്ധിതരാകുന്നു, ഇത് പലപ്പോഴും വീടുകളെ കൂടുതൽ സാമ്പത്തികവും സാമൂഹികവുമായ തകർച്ചയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു.

താലിബാൻ സ്ത്രീകളെ ജോലിസ്ഥലം, ആരോഗ്യ പരിരക്ഷാ കേന്ദ്രങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പൊതു ഇടങ്ങളിൽ നിന്ന് ക്രമേണ നീക്കം ചെയ്തു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഈയിടെ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ ഓഫീസിന്റെ കവാടത്തിൽ വനിതാ ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരെ തടയുകയും താലിബാൻ അധികൃതർ അവർക്ക് പ്രവേശനം നിഷേധിക്കുകയും ചെയ്തു.

ആർക്കൊക്കെ നിലനിൽക്കാൻ അവകാശമുണ്ടെന്നും, ആർക്കൊക്കെ സഹായം നൽകാൻ കഴിയുമെന്നും, ആർക്കൊക്കെ സഹായം ലഭിക്കുമെന്നും നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് ഇത്തരം തുടർച്ചയായ പുറന്തള്ളലുകളിലൂടെ പടിപടിയായി രൂപപ്പെടുന്നത്. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ നടക്കുന്നത് വെറുമൊരു ലിംഗവിവേചനമല്ല; മറിച്ച്, ഒരു മുഴുവൻ വിഭാഗത്തെയും പൊതു സംവിധാനങ്ങളിൽ നിന്ന് പാടെ പുറന്തള്ളുകയാണ്. അഫ്ഘാൻ സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥ ഒരു സാമൂഹിക പ്രശ്നമെന്നതിലുപരി സ്ഥാപനങ്ങളെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തെയും രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു ഘടനാപരമായ പ്രതിസന്ധിയാണ്.

ലിംഗവിവേചനം (Gender Apartheid)

അതുകൊണ്ടാണ് അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ സാഹചര്യത്തെ കേവലം ഒരു സ്ത്രീവകാശ പ്രതിസന്ധി എന്നതിലുപരി 'ലിംഗവിവേചനം' (Gender Apartheid) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സ്ത്രീകളെ പുറന്തള്ളുന്നത് അവിടുത്തെ സ്ഥാപനങ്ങൾ എങ്ങനെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും ഭാവിയിൽ അവ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമെന്നും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

ലിംഗ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ചില ഇടങ്ങളിൽ നിന്നോ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്നോ ആളുകളെ വിലക്കുന്ന സാഹചര്യത്തെയാണ് ലിംഗവിവേചനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ ഈ വിവേചനപരവും അക്രമാസക്തവുമായ നടപടികൾ വ്യാപകമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവിടുത്തെ സാഹചര്യം ഓരോ ദിവസവും വഷളായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.

ഓരോ പുതിയ നിയന്ത്രണവും മറ്റുള്ളവയെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും മൊത്തത്തിലുള്ള പ്രതിസന്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യമോ ഭരണകൂടമോ നാളെ മാറിയാൽ പോലും, വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഈ അവകാശ ലംഘനങ്ങൾ പഴയപടിയാക്കുന്നത് അതീവ ദുഷ്കരമായിരിക്കും.

കാരണം, തൊഴിലിടങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളെ നീക്കം ചെയ്യുന്നത് സ്കൂളുകൾക്ക് അധ്യാപകരെയും ആശുപത്രികൾക്ക് വിദഗ്ധരായ ജീവനക്കാരെയും നഷ്ടപ്പെടാൻ കാരണമാകുന്നു; സഹായ ശൃംഖലകൾക്ക് ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം വരുന്നവരിലേക്കുള്ള പ്രവേശനവും നഷ്ടമാകുന്നു. ഈ നഷ്ടം താൽക്കാലികമല്ല; വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആവശ്യങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കാനുള്ള ആ സംവിധാനങ്ങളുടെ ശേഷിയെ തന്നെ ഇത് പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.

സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളെ വിലക്കുമ്പോൾ ആ സംഘടനകളുടെ സേവനത്തെയും പ്രവർത്തനത്തെയും മാത്രമല്ല അത് ബാധിക്കുന്നത്. ഇത് 'ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ മെമ്മറി' (Institutional memory) അഥവാ അറിവുകൾ, തൊഴിൽപരമായ നൈപുണ്യങ്ങൾ, അനുഭവപരിചയം എന്നിവയുടെ നഷ്ടത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു; ഇവയൊന്നും വരുംതലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ല.

കാലക്രമേണ, വനിതാ ജീവനക്കാരുടെ ക്ഷാമം കാരണം സ്ഥാപനങ്ങൾ ചില സേവനങ്ങൾ നിർത്തലാക്കുകയോ ചുരുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. സേവനങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുമ്പോൾ പരിരക്ഷയുടെയും പിന്തുണയുടെയും ശൃംഖലകളിൽ വലിയ വിടവുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയും വലിയൊരു വിഭാഗം ജനങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരമായ സഹായം ലഭിക്കാതെ വരികയും ചെയ്യുന്നു.

സഹായവും പിന്തുണയും തടയുന്നു

യുഎൻ (UN), യുണിസെഫ് (UNICEF) ഓഫീസുകളിൽ വനിതാ ജീവനക്കാരെ പ്രവേശിപ്പിക്കാത്ത താലിബാൻ നടപടി, അടിയന്തര പരിചരണവും സഹായവും നൽകാൻ കഴിവുള്ള സ്ത്രീകളെ വിലക്കുന്നതിന് ഉദാഹരണമാണ്.

സ്ത്രീവകാശങ്ങൾക്ക് മേലുള്ള ഈ കടുത്ത നിയന്ത്രണം, സഹായം അത്യന്താപേക്ഷിതമായ ഒരു സമൂഹത്തിൽ അത് എത്തിക്കുന്നതിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. താലിബാന്റെ ലിംഗപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും കാരണം പുരുഷ ജീവനക്കാർക്ക് വനിതാ രോഗികളെ സഹായിക്കുന്നതിലും പരിമിതികളുണ്ട്. അതിനാൽ സ്ത്രീകൾക്കുള്ള പിന്തുണ പുരുഷന്മാർക്ക് ലളിതമായി കൈമാറാൻ കഴിയില്ല. ഇത് ആരോഗ്യ പരിരക്ഷ, ഭക്ഷണ വിതരണം, സംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള മാനുഷിക സഹായത്തിന്റെ പല മേഖലകളെയും ബാധിക്കുന്നു.

കൂടാതെ, നിറവേറ്റപ്പെടാത്ത ഈ ആവശ്യങ്ങളുടെ ഭാരം വീടുകളിലെ സ്ത്രീകളുടെ മേൽ വന്നുചേരുന്നു; അവർക്ക് ശമ്പളമില്ലാത്ത അധ്വാനവും പരിചരണ ചുമതലകളും നിർവഹിക്കേണ്ടി വരുന്നു. താലിബാൻ ഭരണം സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള ഇടപെടലുകളെ വൈകിപ്പിക്കുകയോ തടയുകയോ ചെയ്യുന്നു, ഇത് അതിജീവനത്തിനുള്ള മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെ ലംഘനമാണ്.

യുഎൻ, യുണിസെഫ് ഓഫീസുകളിൽ മാത്രമല്ല, മറ്റ് സഹായ സംഘടനകളിലും ആശുപത്രികളിലും സ്കൂളുകളിലും പൊതു സ്ഥാപനങ്ങളിലും സ്ത്രീകളെ പ്രവേശിപ്പിക്കാതെ മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ വ്യാപകമായ ലംഘനമാണ് നടക്കുന്നത്. മുഴുവൻ മാനുഷിക സഹായ സംവിധാനങ്ങളിലും മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളുടെ ഒരു ശൃംഖല തന്നെ താലിബാൻ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.

മാനവിക സഹായം കൃത്യമായ വിവരങ്ങളെയും ഡാറ്റയെയും (Data) ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്: ആർക്കാണ് വിശക്കുന്നത്, ആർക്കാണ് സുരക്ഷിതത്വമില്ലാത്തത്, ആർക്കാണ് സംരക്ഷണം വേണ്ടത് തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ. സ്ത്രീകളുമായുള്ള ആശയവിനിമയം പരിമിതമാവുകയും വനിതാ ജീവനക്കാർ അന്വേഷണങ്ങളിൽ നിന്നും സന്ദർശനങ്ങളിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ വിവരങ്ങൾ അപൂർണ്ണമായി മാറുന്നു.

തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ സഹായ വിതരണത്തിലെ അപാകതകൾക്കും അർഹരായവർക്ക് സഹായം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിനും കാരണമാകുന്നു. തൽഫലമായി, ഏറ്റവും കൂടുതൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഔദ്യോഗിക വിലയിരുത്തലുകളിൽ ഉൾപ്പെടാതെ പോകുന്നു.

പ്രതിസന്ധികളെ സ്വാഭാവികവൽക്കരിക്കൽ

അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ ഈ ലിംഗവിവേചനത്തിന്റെ ആഘാതം പുറംലോകത്തിന് ഇപ്പോൾ ദൃശ്യമാകണമെന്നില്ല, എന്നാൽ സമീപഭാവിയിൽ അവിടുത്തെ മാനുഷിക സഹായ സംവിധാനങ്ങൾ തകരും. പെൺകുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നിഷേധിച്ചതിലൂടെ ഭാവിയിലെ വനിതാ പ്രൊഫഷണലുകളെ താലിബാൻ ഇപ്പോൾ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കി.

ഈ നിരോധനം മൂലം 25,000 അധ്യാപകരെയും ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകരെയും അഫ്ഘാനിസ്ഥാന് നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് യുണിസെഫ് കണക്കാക്കുന്നു. പുരുഷന്മാരിൽ നിന്ന് ചികിത്സ തേടുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് നിരോധിച്ച ഒരു രാജ്യത്ത്, വിദ്യാഭ്യാസവും ആരോഗ്യരംഗത്തെ ജോലിയും സ്ത്രീകൾക്ക് നിഷേധിക്കുന്നത് കടുത്ത മെഡിക്കൽ അടിയന്തരാവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

കാലക്രമേണ, സ്ത്രീകൾക്ക് സേവനങ്ങൾ നൽകാൻ കഴിയാത്ത വിധത്തിൽ ഈ സംവിധാനങ്ങൾ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടും. ലിംഗപരമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ വിഭവങ്ങളുടെയും അറിവിന്റെയും പരിചരണത്തിന്റെയും ഒഴുക്കിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നതിനാൽ, വലിയ ആവശ്യമുണ്ടായിട്ടും സേവന വിതരണ ശേഷി ഓരോ ദിവസവും കുറയുകയാണ്. പല സ്ത്രീകളും സുരക്ഷിതമല്ലാത്തതും ചൂഷണത്തിന് സാധ്യതയുള്ളതുമായ രഹസ്യ ജോലികളിലേക്ക് തള്ളിവിടപ്പെടുന്നു.

അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ ലിംഗവിവേചനം വെറും അംഗീകാരം കൊണ്ട് മാത്രം അവസാനിക്കില്ല. വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഭീകരതയെ പേരെടുത്തു വിളിക്കുന്നത് അതിനെ തടയില്ല; നടപടികളില്ലാതെ പ്രതിസന്ധികൾ ആവർത്തിച്ച് കാണുന്നത് ജനങ്ങളിൽ മടുപ്പ് സൃഷ്ടിക്കാനും സാഹചര്യത്തെ സാധാരണമായി കാണാനും ഇടയാക്കും. മാനുഷിക സംഘടനകൾ ഇപ്പോൾ ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലാണ്: നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി പ്രവർത്തിച്ച് അവയെ അംഗീകരിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ സഹായം പിൻവലിച്ച് ജനങ്ങളെ ദുരിതത്തിലാക്കുകയോ ചെയ്യുക.

ഈ സാഹചര്യം എത്രത്തോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നുവോ, അത്രത്തോളം അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ സ്ത്രീകളെ മാറ്റിനിർത്തുന്നത് ഒരു അടിയന്തരാവസ്ഥ എന്നതിലുപരി ഒരു സാധാരണ രീതിയായി മാറും. നഷ്ടപ്പെട്ടവ എങ്ങനെ വീണ്ടെടുക്കാം എന്നതല്ല ഇപ്പോഴത്തെ ചോദ്യം, മറിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തത്തെ ആശ്രയിച്ച് നിലനിന്നിരുന്ന ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ഇനി പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്നതാണ്.

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)