സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റിന്റെ (CSE) വാർഷിക പരിപാടിയായ അനിൽ അഗർവാൾ ഡയലോഗ് (AAD), സമ്മർദ്ദത്തിലായ ഭൂമിയെയും മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മാധ്യമ ലോകത്തെയും മുൻനിർത്തി ഫെബ്രുവരി 25 മുതൽ 27 വരെ രാജസ്ഥാനിലെ നിംലിയിലുള്ള അനിൽ അഗർവാൾ എൻവയോൺമെന്റ് ട്രെയിനിംഗ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിൽ (AAETI) വെച്ച് നടക്കുന്ന AAD 2026, ശാസ്ത്രം, നയം, പത്രപ്രവർത്തനം എന്നിവയെ കോർത്തിണക്കുന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ തീവ്രമായ ചർച്ചകൾക്കും, സംവാദങ്ങൾക്കും വഴിയൊരുക്കുന്നു.
ഫെബ്രുവരി 25-ന് നടക്കുന്ന ഔദ്യോഗിക ഉദ്ഘാടന ചടങ്ങിൽ CSE-യുടെയും 'ഡൗൺ ടു എർത്ത്' (Down To Earth) മാഗസിനിലെയും 'ആനുവൽ സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാസ് എൻവയോൺമെന്റ് 2026' റിപ്പോർട്ട് പുറത്തിറക്കും. CSE ഡയറക്ടർ ജനറൽ സുനിത നാരായൺ, റിപ്പോർട്ടിലെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ അവതരിപ്പിക്കും. തുടർന്ന് മുൻ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജി ജസ്റ്റിസ് ദീപക് ഗുപ്ത, കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി-വനം-കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം മുൻ സെക്രട്ടറി അശോക് ലവാസ എന്നിവർ മുഖ്യപ്രഭാഷണം നടത്തും. നിയമത്തിന്റെയും ഭരണത്തിന്റെയും കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ നിലവിലെ പരിസ്ഥിതി സാഹചര്യങ്ങളെ അവർ വിശകലനം ചെയ്യും.
ഒത്തുചേരുന്ന പ്രതിസന്ധികളുടെ അടിയന്തര സാഹചര്യം AAD 2026-ന്റെ പ്രമേയത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ഫെബ്രുവരി 25-ന് നടക്കുന്ന “മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം” (Humans, Animals & Climate Change) എന്ന സെഷനിൽ ജൈവവൈവിധ്യ നാശത്തെയും, ജീവിവർഗങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ വരുന്ന മാറ്റങ്ങളെയും കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യും. കൺസർവേഷൻ ബയോളജിസ്റ്റ് ഖമർ ഖുറേഷി, ഐസർ പൂനെയിലെ (IISER Pune) മിലിന്ദ് വത്വെ, ആർഹസ് സർവ്വകലാശാലയിലെ നിനാദ് മുംഗി എന്നിവർ ഈ സെഷനിൽ സംസാരിക്കും. വന്യജീവികളെയും അവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സംഘർഷങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള റിപ്പോർട്ടിംഗിനെക്കുറിച്ച് 'ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്', 'സാങ്ച്വറി ഏഷ്യ', 'ഡൗൺ ടു എർത്ത്' എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പത്രപ്രവർത്തകർ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ഓപ്പൺ ഹൗസ് ചർച്ചയും ഇതിനോടൊപ്പം നടക്കും.
അടുത്ത ദിവസം, അന്തരീക്ഷ മലിനീകരണവും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന വെല്ലുവിളികളെക്കുറിച്ച് ചർച്ചകൾ നടക്കും. മലിനീകരണ സ്രോതസ്സുകളുടെ നിർണ്ണയം (source apportionment), നിരീക്ഷണത്തിലെ പോരായ്മകൾ, ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കുന്ന ആഘാതങ്ങൾ എന്നിവ ഐഐടി ഡൽഹിയിലെ ഹർഷ കോട്ട, ഡോ. സഞ്ജീവ് ബാഗായ് തുടങ്ങിയ വിദഗ്ധർ വിശകലനം ചെയ്യും. ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് നടക്കുന്ന "അപ്പോക്കലിപ്സ് ഈസ് നൗ – ദ ബ്രീച്ചിംഗ് ഓഫ് ദ പ്ലാനറ്ററി ബൗണ്ടറീസ്" (Apocalypse is Now – The Breaching of the Planetary Boundaries) എന്ന സെഷനിൽ പുതിയ കാലാവസ്ഥാ രീതികൾ, പവിഴപ്പുറ്റുകളുടെ നാശം, വ്യവസ്ഥാപിതമായ പാരിസ്ഥിതിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യും. അരാവല്ലി മലനിരകളെയും ദാരിദ്ര്യത്തെയും കുറിച്ചുള്ള രണ്ട് 'AAD സംഭാഷണങ്ങളോടെ' ആ ദിവസം സമാപിക്കും.
അവസാന ദിവസം മാലിന്യം, ഉഷ്ണതരംഗം, ആരോഗ്യം എന്നിവയ്ക്കാണ് മുൻഗണന നൽകുന്നത്. സമുദ്രത്തിലെ പ്ലാസ്റ്റിക് മാലിന്യങ്ങൾ (marine litter), എക്സ്റ്റെൻഡഡ് പ്രൊഡ്യൂസർ റെസ്പോൺസിബിലിറ്റി (EPR), ഇന്ത്യയുടെ വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖലയിലെ ഖരമാലിന്യ സംസ്കരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം "ആരോഗ്യവും പരിസ്ഥിതിയും – ഉയർന്നുവരുന്ന ഭീഷണികൾ" (Health and Environment – The Emerging Triggers) എന്ന സെഷൻ നടക്കും. നഗരങ്ങളിലെ കഠിനമായ ചൂട് (urban heat), ഗട്ട് മൈക്രോബയോം (gut microbiome), പരിസ്ഥിതി-ഭക്ഷണം-ആരോഗ്യം എന്നിവ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങൾ ഇതിൽ പ്രതിപാദിക്കും.
ഇത്തവണ, പരിസ്ഥിതി കഥകൾ ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നതിനും (visualising environmental stories), ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിനും, വസ്തുതാ പരിശോധനയ്ക്കും (fact-checking) പ്രത്യേകമായി തയ്യാറാക്കിയ വർക്ക്സ്പേസുകളും ഡോക്യുമെന്ററി പ്രദർശനങ്ങളും AAD 2026-ൽ ഉണ്ടായിരിക്കും. പരിസ്ഥിതി വിഷയങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല, അവ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്ന രീതിക്കും (communication) ഈ സംവാദം നൽകുന്ന പ്രാധാന്യമാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
CSE സ്ഥാപകൻ അനിൽ അഗർവാളിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഈ സംവാദം, വാർത്താ തിരക്കുകളിൽ നിന്ന് മാറി, ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും നയരൂപീകർത്താക്കൾക്കും പത്രപ്രവർത്തകർക്കും ഒത്തുചേരാനും, ഇന്ത്യയുടെ പരിസ്ഥിതി ഭാവിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനും, ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാനും, പുനർവിചിന്തനം നടത്താനും സാധിക്കുന്ന അപൂർവ്വം വേദികളിലൊന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.
(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)