വന്യമൃഗങ്ങളെ വ്യോമമാർഗ്ഗം മാറ്റൽ: വന്യജീവി-മനുഷ്യ സംഘർഷത്തിന് ഇത് ശാശ്വത പരിഹാരമാകുമോ?

കേരളം നേരിടുന്ന വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഒരു പ്രതിസന്ധിക്ക് തികച്ചും വിപ്ലവകരമായ ഒരു പരിഹാരമാർഗ്ഗം തേടുകയാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാർ: ജനവാസ മേഖലകളിൽ അടിക്കടി ഇറങ്ങുന്ന വന്യജീവികളെ എന്തുചെയ്യണം?

അതിസാന്ദ്രമായ ജനസംഖ്യക്കും തെക്കൻ പശ്ചിമഘട്ട വനങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ ശ്വാസം മുട്ടുന്ന സംസ്ഥാനം, വനങ്ങളുടെ സഹനശേഷി പഠനം, സ്വാഭാവിക വാസസ്ഥല പുനരുദ്ധാരണം, ദ്രുത പ്രതികരണ സേനകളുടെ ശക്തിപ്പെടുത്തൽ, സംഘർഷമുണ്ടാക്കുന്ന ജീവികളുടെ പുനരധിവാസം, അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ അവയെ വ്യോമമാർഗ്ഗം മാറ്റൽ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു കൂട്ടം നടപടികളാണ് പരിഗണിക്കുന്നത്.

ഈ ആശയം സാങ്കേതികമായി ഏറെ ആകർഷകമായി തോന്നാം. എന്നാൽ വന്യജീവി വിദഗ്ദ്ധർ ഉന്നയിക്കുന്ന കാതലായ ചോദ്യം, ഒരു ആനയെയോ കടുവയെയോ എങ്ങനെ മാറ്റും എന്നതല്ല; മറിച്ച് അവ ജനവാസ മേഖലയിലേക്ക് കടന്നുവരാനുണ്ടായ യഥാർത്ഥ കാരണത്തിന് പരിഹാരം കാണാൻ ഇത്തരം മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ട് സാധിക്കുമോ എന്നതാണ്.

കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപുകളല്ല. ഗ്രാമങ്ങൾ, തോട്ടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, വിനോദസഞ്ചാരം, മറ്റ് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയാൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ട ഭൂപ്രകൃതിയിലൂടെയാണ് ആനകളും കടുവകളും പുള്ളിപ്പുലികളും കാട്ടുപോത്തുകളും സഞ്ചരിക്കുന്നത്. ഭക്ഷണവും വെള്ളവും തേടിയും, പരമ്പരാഗത സഞ്ചാരപാതകൾ പിന്തുടർന്നും, സ്വാഭാവിക വാസസ്ഥലങ്ങളിലും കാലാവസ്ഥയിലുമുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളോട് പ്രതികരിച്ചുമാണ് ജീവികൾ ഈ അതിരുകൾ കടക്കുന്നത്. വനാതിർത്തികളിൽ ജീവിക്കുന്ന ആളുകളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഇതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ദാരുണമാണ്: നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട വിളകൾ, തകർന്ന വീടുകൾ, സാമ്പത്തിക നഷ്ടം, ചിലപ്പോൾ ജീവഹാനി വരെ.

പ്രതിസന്ധിക്ക് ശാസ്ത്രീയമായ സമീപനമാണ് വനം-വന്യജീവി വകുപ്പ് മന്ത്രി ഷിബു ബേബി ജോൺ മുന്നോട്ടുവെച്ചിട്ടുള്ളത്. വയനാട് വന്യജീവി സങ്കേതവും അവിടുത്തെ കടുവകളുടെയും ആനകളുടെയും എണ്ണവും പ്രത്യേകമായി പരിഗണിച്ച്, കേരളത്തിലെ വനങ്ങളുടെ സഹനശേഷി വിലയിരുത്താൻ സർക്കാർ വൈൽഡ് ലൈഫ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയോട് (WII) ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയ വിലയിരുത്തലുകൾക്കും നിയമപരമായ അംഗീകാരങ്ങൾക്കും വിധേയമായി, സംഘർഷമുണ്ടാക്കുന്ന കടുവകളെ അനുയോജ്യമായ മറ്റ് വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുന്ന കാര്യവും സംസ്ഥാനം പരിഗണിക്കുന്നുണ്ട്.

'അപകടസാധ്യതയുള്ളതും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതും'

അതേസമയം ദ്രുത പ്രതികരണ സേനകളെ ശക്തിപ്പെടുത്തുക, സൗരോർജ്ജ വേലികൾ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തുകയും വികസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക, വന്യജീവി നിരീക്ഷണം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, പുൽമേടുകളും സ്വാഭാവിക വാസസ്ഥലങ്ങളും പുനരുദ്ധരിക്കുക, അധിനിവേശ സസ്യങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുക, വന്യജീവി ആക്രമണ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരവും ഇൻഷുറൻസും ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയും കേരളം ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ശാസ്ത്രത്തിന് നൽകുന്ന ഈ പ്രാധാന്യം സ്വാഗതാർഹമാണ്. എന്നാൽ വന്യജീവികളുടെ പുനരധിവാസത്തിന്റെ കാര്യത്തിലാണ് യഥാർത്ഥ ജാഗ്രത ആവശ്യമായി വരുന്നത്.

"കൃത്യമായ ജാഗ്രത പാലിക്കേണ്ടതുണ്ട്," ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങൾ നടത്തിയാൽ പോലും ഇതിലുള്ള അപകടസാധ്യതകൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി വന്യജീവി ജീവശാസ്ത്രജ്ഞനായ പി. ഒ. നമീർ പറയുന്നു.

വന്യജീവി പുനരധിവാസം "അപകടസാധ്യതയുള്ളതും വെല്ലുവിളി നിറഞ്ഞതുമാണ്" എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന കേരള ഫോറസ്റ്റ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ ടി. വി. സജീവ്, ഇത്തരം ഇടപെടലുകൾ നടത്തുന്നതിന് മുമ്പ് വിദഗ്ദ്ധാഭിപ്രായം തേടേണ്ടതുണ്ടെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എല്ലാ സ്ഥലംമാറ്റങ്ങളും ഒരുപോലെയല്ല. പരിക്കേറ്റ ഒരു ജീവിയെ മൃഗാശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റുന്നതും, ഒരു നിശ്ചിത വാസസ്ഥലത്ത് ജീവികളുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനോ വംശം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി വന്യജീവികളെ മാറ്റുന്നതും തത്ത്വത്തിൽ തീർത്തും വ്യത്യസ്തമാണ്. അടിക്കടി ജനവാസ മേഖലകളിൽ ഇറങ്ങുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു ജീവിയെ പിടികൂടി മറ്റെവിടെയെങ്കിലും തുറന്നുവിടുന്നതിൽ നിന്ന് ഇവ രണ്ടും തികച്ചും വ്യത്യസ്തവുമാണ്.

ഒരു തോട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുന്ന ആന, വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൂലം തടസ്സപ്പെട്ട അതിന്റെ പരമ്പരാഗത സഞ്ചാരപാത പിന്തുടരുകയാകാം. അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെയും വെള്ളത്തിന്റെയും ലഭ്യതയിലെ ഋതുപരമായ മാറ്റങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കുകയാകാം. അതുമല്ലെങ്കിൽ കൃഷിയിടങ്ങളിൽ സമൃദ്ധമായും എളുപ്പത്തിലും ഭക്ഷണം ലഭ്യമാണെന്ന് അത് മനസ്സിലാക്കിയത് കൊണ്ടുമാകാം.

അതുപോലെ, ഒരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് കടുവ ഇറങ്ങുന്നത് വിഭജിക്കപ്പെട്ട വനപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴോ ഇരകളുടെ ലഭ്യതയിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങളോട് പ്രതികരിക്കുമ്പോഴോ ആകാം. വന്യജീവികളുടെ ഈ സഞ്ചാരത്തിനുള്ള യഥാർത്ഥ കാരണം മനസ്സിലാക്കിയില്ലെങ്കിൽ, അവയെ സ്ഥലംമാറ്റുന്നത് പ്രശ്നത്തെ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മാറ്റാൻ മാത്രമേ സഹായിക്കൂ.

ഏഷ്യൻ ആനകൾക്ക് വിശാലമായ വാസസ്ഥല പരിധികളും അതിശയകരമായ ഓർമ്മശക്തിയും സങ്കീർണ്ണമായ സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളുമുണ്ട്. ജലാശയങ്ങളും തീറ്റപ്രദേശങ്ങളും സഞ്ചാരപാതകളും ദീർഘകാലത്തേക്ക് ഓർമ്മിച്ചുവെക്കാൻ അവയ്ക്ക് കഴിയും. മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ നടന്ന പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്, സ്ഥലംമാറ്റപ്പെടുന്ന ആനകൾ തങ്ങളുടെ പഴയ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്താൻ ശ്രമിക്കുമെന്നാണ്; ചിലപ്പോൾ അപരിചിതമായ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയും ജനവാസ മേഖലകളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട്. മറ്റ് ചിലത് തുറന്നുവിട്ട പ്രദേശത്ത് നിലയുറപ്പിക്കുന്നതിന് പകരം ലക്ഷ്യമില്ലാതെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. അതിനാൽ, ആനകളെ സ്ഥലംമാറ്റുന്നത് മനുഷ്യ-ആന സംഘർഷം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിന് പകരം അത് വ്യാപിപ്പിക്കാനോ തീവ്രമാക്കാനോ ഇടയാക്കും. ആ സാധ്യത കേരളത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നാണ്.

വയനാട്ടിലെ ഒരു തോട്ടത്തിൽ നിന്ന് മാറ്റപ്പെടുന്ന ആന, മറ്റൊരു വനത്തെ തങ്ങളുടെ പുതിയ വീടായി കരുതണമെന്നില്ല. വഴിയിലുടനീളം റോഡുകളും തോട്ടങ്ങളും ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളും മുറിച്ചുകടന്ന് അത് സ്വന്തം പഴയ പ്രദേശത്തേക്ക് മടങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചേക്കാം. ഇനി എത്തിക്കുന്ന പുതിയ സ്ഥലത്ത് നിലവിൽ തന്നെ മറ്റ് ആനകളുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടാകാം. അങ്ങനെയെങ്കിൽ, പുതിയ അന്തരീക്ഷത്തിലെ സാമൂഹിക ക്രമങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു വേണം പുതുതായി എത്തിയ ആനയ്ക്ക് ഭക്ഷണവും വെള്ളവും കണ്ടെത്താൻ.

തൽഫലമായി, ഒരു ഗ്രാമത്തിലെ സംഘർഷം ഒഴിവാക്കാൻ നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരു നടപടി മറ്റൊരിടത്ത് പുതിയ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാം. ഇവിടെ മറ്റൊരു പ്രധാന ചോദ്യം കൂടി ഉയർന്നുവരുന്നു: ഏത് ആനയെയാണ് മാറ്റേണ്ടത്?

വല്ലപ്പോഴും ഒരു കൃഷിയിടത്തിൽ ഇറങ്ങുന്ന മൃഗം സ്വയം ഒരു 'പ്രശ്നക്കാരനായ ജീവി' ആകുന്നില്ല. വിളകൾ നിരന്തരം നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു കൊമ്പനാന, കാർഷിക വിളകളുടെ രുചിക്ക് അടിമപ്പെട്ടതാകാം. മറ്റൊരു ആനയാകട്ടെ, തടസ്സപ്പെട്ട ഒരു പരമ്പരാഗത പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുക മാത്രമായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. ഇവ രണ്ടും വെവ്വേറെ പാരിസ്ഥിതിക സാഹചര്യങ്ങളാണ്; ഇവയ്ക്ക് വ്യത്യസ്തമായ സമീപനങ്ങളാണ് ആവശ്യം.

ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഇറങ്ങുന്ന ഓരോ മൃഗത്തെയും ഒരേപോലെയുള്ള "സംഘർഷമുണ്ടാക്കുന്ന ജീവി" (Conflict animal) ആയി കാണുന്നത് തെറ്റായ വന്യജീവി പരിപാലനത്തിന്റെ തുടക്കമായിരിക്കും.

സുരക്ഷിതമായ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ വന്യജീവികളുടെ എണ്ണം പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നടത്തുന്ന കടുവകളുടെ സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് വന്യജീവി സംരക്ഷണ ചരിത്രത്തിൽ മികച്ച വിജയ റെക്കോർഡുണ്ട്. വന്യജീവി സംരക്ഷണ പദ്ധതികളുടെ ഭാഗമായി കടുവകളെ സ്ഥലംമാറ്റുന്നതിൽ ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുൻപരിചയമുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, പ്രാദേശികമായി കടുവകൾ വംശമറ്റ ശേഷം രാജസ്ഥാനിലെ സരിസ്ക ടൈഗർ റിസർവ്, കടുവകളെ പുനരധിവസിപ്പിച്ചതിന്റെ പ്രധാന ഉദാഹരണമായി മാറി. കടുവകൾക്ക് അനുയോജ്യമെന്ന് കണ്ടത്തിയ ഒരു പ്രദേശത്ത് അവയുടെ നിലനിൽപ്പ് പുനഃസ്ഥാപിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അതിന്റെ ലക്ഷ്യം. സംഘർഷങ്ങളിൽപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു കടുവയെ പിടികൂടുന്നതിൽ നിന്ന് ഇത് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണ്.

വന്യജീവി സംരക്ഷണാർത്ഥമുള്ള സ്ഥലംമാറ്റത്തിൽ (Conservation translocation), മാറ്റപ്പെടുന്ന ജീവിയെ ആ പ്രദേശത്തിന് ആവശ്യമുണ്ടോ എന്നും അതിനെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ ആ പ്രദേശത്തിന് കഴിയുമോ എന്നതുമാണ് പ്രധാന ചോദ്യം. എന്നാൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഒഴിവാക്കാനുള്ള സ്ഥലംമാറ്റത്തിൽ (Conflict translocation), മൃഗത്തെ എങ്ങനെയും മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് അകറ്റുക എന്നത് മാത്രമായിരിക്കും അടിയന്തിര ചോദ്യം. ഈ വ്യത്യാസം കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഉത്തരവാദിത്തമുള്ള ഒരു സ്ഥലംമാറ്റത്തിന് വാസസ്ഥലം, ഇരയുടെ ലഭ്യത, നിലവിലെ ജീവികളുടെ ഘടന, ജനിതക ഘടകങ്ങൾ, രോഗസാധ്യതകൾ, തുറന്നുവിടുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ അനുയോജ്യത എന്നിവ കൃത്യമായി വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. തുറന്നുവിട്ട ശേഷം റേഡിയോ അല്ലെങ്കിൽ ജി.പി.എസ് കോളറുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഇവയെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കേണ്ടതുമുണ്ട്. മൃഗത്തെ തുറന്നുവിടുന്നതോടെ ഈ ദൗത്യം അവസാനിക്കുന്നില്ല; യഥാർത്ഥ പരീക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നത് അവിടെയാണ്.

സംഘർഷമുണ്ടാക്കുന്ന കടുവകളെ മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റാനാണ് കേരളം തീരുമാനിക്കുന്നതെങ്കിൽ, സമാനമായ ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനകൾ ആവശ്യമായി വരും. കൂടാതെ സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സഹകരണവും തുറന്നുവിടുന്ന പ്രദേശങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങളുടെ പിന്തുണയും ഇതിന് ആവശ്യമാണ്.

എന്നിരുന്നാലും, അസാധാരണ സാഹചര്യങ്ങളിൽ വന്യജീവികളെ വ്യോമമാർഗ്ഗം മാറ്റുന്നതിന് (Airlifting) ന്യായമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. കുഴിയിൽ അകപ്പെട്ട ആന, അടിയന്തിര ചികിത്സ ആവശ്യമായ പരിക്കേറ്റ കടുവ, ഉരുൾപൊട്ടലിനെ തുടർന്ന് ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ മൃഗം അല്ലെങ്കിൽ പ്രാപ്യമല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ നടത്തുന്ന രക്ഷാപ്രവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് അതിവേഗ വ്യോമഗതാഗതം പ്രയോജനപ്പെടും. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ, മൃഗങ്ങൾ കൂട്ടിലടയ്ക്കപ്പെടുന്ന സമയമോ പ്രയാസകരമായ തரைമാർഗ്ഗ യാത്രയോ കുറയ്ക്കുന്നത് അവയുടെ ക്ഷേമത്തിന് ഉതകുകയും, മറ്റ് തരത്തിൽ അസാധ്യമാകുമായിരുന്ന രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ സാധ്യമാക്കുകയും ചെയ്യും. പക്ഷേ, ഒരു ഹെലികോപ്റ്ററിന് ഗതാഗത പ്രശ്നം മാത്രമേ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയൂ.

വലിയൊരു മൃഗത്തെ വിമാനത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നതിന് മുമ്പ്, അതിനെ പിടികൂടുകയും കെട്ടിയിടുകയും പലപ്പോഴും മയക്കുവെടി വെക്കുകയും (Chemical immobilisation) ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. മയക്കുവെടി വെക്കുന്നതിൽ ശാരീരികമായ അമിത സമ്മർദ്ദം, അമിത ചൂട്, ശ്വാസകോശ സംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, പരിക്കുകൾ എന്നിങ്ങനെ സ്വന്തമായ അപകടസാധ്യതകളുണ്ട്. ടൺ കണക്കിന് ഭാരമുള്ള ഒരു മൃഗത്തെ വാഹനത്തിലേക്ക് കയറ്റുന്നതും ഇറക്കുന്നതും അപകടത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കൂട്ടുന്നു.

ഇത്തരം ദൗത്യങ്ങൾക്ക് വിദഗ്ദ്ധരായ വന്യജീവി വെറ്ററിനറി ഡോക്ടർമാർ, പരിശീലനം ലഭിച്ച ഹാൻഡ്‌ലർമാർ, എഞ്ചിനീയർമാർ, വ്യോമയാന വിദഗ്ദ്ധർ എന്നിവർക്ക് പുറമെ കൃത്യമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ട ഒരു ലക്ഷ്യസ്ഥാനവും ആവശ്യമാണ്. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ആകർഷകമായിരിക്കാം; എന്നാൽ ഇതിലെ പാരിസ്ഥിതിക ചോദ്യം വളരെ സങ്കീർണ്ണമാണ്. വനങ്ങളുടെ സഹനശേഷി (Carrying capacity) എന്നത് വെറുമൊരു സംഖ്യയല്ല.

വൈൽഡ് ലൈഫ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ നിർദ്ദിഷ്ട പഠനം കേരളത്തിന്റെ പുതിയ തന്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകമായി മാറിയേക്കാം. എന്നാൽ വനങ്ങളുടെ സഹനശേഷിയെ, ഒരു കാടിന് "ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുന്ന" വന്യജീവികളുടെ കേവലമായ ഒരു സംഖ്യയായി മാത്രം ലഘൂകരിക്കരുത്. കാടുകൾ എപ്പോഴും മാറ്റങ്ങൾക്ക് വിധേയമാകുന്ന സങ്കീർണ്ണ വ്യവസ്ഥകളാണ് (Dynamic systems). മഴ, ഋതുക്കൾ, കാട്ടുതീ, അധിനിവേശ സസ്യങ്ങൾ, വാസസ്ഥല നാശം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം എന്നിവയ്ക്കനുസരിച്ച് ഭക്ഷണത്തിന്റെയും വെള്ളത്തിന്റെയും ലഭ്യത മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. വന്യജീവികൾ ഇതിനോട് പ്രതികരിക്കുന്നത് അവയുടെ സഞ്ചാരങ്ങളിലൂടെയാണ്.

ആനകളുടെ ഒരു കൂട്ടം ഒരു സീസണിൽ വനത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ കഴിയുകയും, സ്വാഭാവിക ഭക്ഷണം കുറയുമ്പോൾ കൃഷിയിടങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങുകയും ചെയ്തേക്കാം. ഒരു പ്രദേശത്ത് ഇരകളെ എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമെന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം ഒരു കടുവ വളർത്തുമൃഗങ്ങളുള്ള ജനവാസ മേഖലയിലേക്ക് കടക്കുമ്പോഴും, ആ വനത്തിലെ കടുവകളുടെ എണ്ണം പാരിസ്ഥിതികമായി ആരോഗ്യകരമായി തുടർന്നേക്കാം.

കേരളത്തിലെ ആനകളുടെ സഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് മഴ, ഭക്ഷണത്തിന്റെ ലഭ്യത, താപനില, കാർഷിക വിളകളോടുള്ള ആകർഷണം എന്നിവ അവയുടെ സഞ്ചാരത്തെയും കൃഷിനാശമുണ്ടാക്കുന്ന രീതികളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നാണ്. അതിനാൽ, കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾക്ക് എത്ര ആനകളെയോ കടുവകളെയോ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയും എന്നത് മാത്രമാകരുത് ചോദ്യം.

തടസ്സപ്പെട്ട സഞ്ചാരപാതകൾ, വിഭജിക്കപ്പെട്ട വാസസ്ഥലങ്ങൾ, ക്ഷയിച്ച മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ, ഭക്ഷണ-ജല ലഭ്യതയിലുണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പ്രശ്നത്തിന് കാരണമെങ്കിൽ, മൃഗങ്ങളെ അവിടുന്ന് മാറ്റുന്നത് അടിസ്ഥാന പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരമാകില്ല.

കേരളത്തിലെ വനങ്ങൾ കേരളം, കർണാടക, തമിഴ്നാട് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന വിശാലമായ പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വന്യജീവികൾ അതിർത്തി രേഖകൾ നോക്കിയല്ല സഞ്ചരിക്കുന്നത്.

കേരളത്തിൽ നിന്ന് കർണാടകയിലേക്ക് കടന്നത് ഒരു ആന അറിയുന്നില്ല. വനംവകുപ്പിന്റെ അതിർത്തി ഇന്നതാണെന്ന് ഒരു കടുവ തിരിച്ചറിയുന്നുമില്ല.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഏതൊരു സ്ഥലംമാറ്റ പദ്ധതിക്കും വനംവകുപ്പുകൾ, ശാസ്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങൾ, വന്യജീവി വെറ്ററിനറി ഡോക്ടർമാർ, കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം, പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾ എന്നിവർ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം ആവശ്യമാണ്. മൃഗങ്ങളെ തുറന്നുവിടാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദവും തീരുമാനങ്ങളിൽ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലാത്തപക്ഷം, കേരളം തങ്ങളുടെ വന്യജീവി സംഘർഷങ്ങളെ അയൽ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് "കയറ്റി അയക്കുക" മാത്രമായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്.

കേരളം നിർദ്ദേശിച്ച തന്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ ഘടകങ്ങൾക്ക് ഹെലികോപ്റ്ററുകളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലായിരിക്കാം. വന്യജീവി സഞ്ചാരപാതകൾ സംരക്ഷിക്കുക, തകർച്ചയിലായ വാസസ്ഥലങ്ങൾ പുനരുദ്ധരിക്കുക, മുൻകൂട്ടി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, ശാസ്ത്രീയമായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത പ്രതിരോധ വേലികൾ പരിപാലിക്കുക, വിളകളും വളർത്തുമൃഗങ്ങളും സംരക്ഷിക്കുക, ദ്രുത പ്രതികരണ സേനകളെ ശക്തമാക്കുക, യഥാസമയം നഷ്ടപരിഹാരം ഉറപ്പാക്കുക എന്നിവയിലൂടെ ഒരു മൃഗത്തെ പിടികൂടേണ്ടി വരുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ സംഘർഷങ്ങൾ തടയാൻ കഴിയും.

ക്യാമറ ട്രാപ്പുകൾ, ജി.പി.എസ് കോളറുകൾ, ഡ്രോണുകൾ, തത്സമയ മുന്നറിയിപ്പുകൾ എന്നിവയിലൂടെ വന്യജീവികളുടെ സഞ്ചാരം മനസ്സിലാക്കാനും, അവ ജനവാസ മേഖലകളിൽ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് തന്നെ ജനങ്ങൾക്ക് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാനും ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കൂടുതൽ മെച്ചപ്പെട്ട രീതിയിൽ ഇന്ന് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

എന്നിരുന്നാലും, പ്രതിരോധ വേലികൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് കൃത്യമായ ആസൂത്രണം ആവശ്യമാണ്. ശാസ്ത്രീയമല്ലാത്ത രീതിയിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതോ കൃത്യമായി പരിപാലിക്കാത്തതോ ആയ വേലികൾ, ആനകളെ മറ്റൊരു ഗ്രാമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാൻ മാത്രമേ സഹായിക്കൂ.

സുതാര്യമായ മാർഗ്ഗരേഖ ആവശ്യമാണ്

സ്ഥിരമായ സ്ഥലംമാറ്റ നടപടികളിലേക്ക് കടക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, സ്വതന്ത്ര ശാസ്ത്രീയ വിലയിരുത്തലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ സുതാര്യമായ ഒരു മാർഗ്ഗരേഖ (Protocol) കേരളം രൂപീകരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു നിശ്ചിത ജീവി തന്നെയാണോ തുടർച്ചയായ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നത് എന്നും, ഇതിനുള്ള പാരിസ്ഥിതിക കാരണം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടോ എന്നും ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഉറപ്പുവരുത്തണം. കൂടാതെ, മൃഗത്തെ തുറന്നുവിടുന്ന പുതിയ പ്രദേശത്തിന് അതിനെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയുമോ എന്നും, ഈ സ്ഥലംമാറ്റം മറ്റൊരിടത്ത് പുതിയൊരു സംഘർഷത്തിന് വഴിവെക്കുമോ എന്നും അവർ പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

മാറ്റപ്പെട്ട മൃഗം പഴയ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുകയോ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ജനവാസ മേഖലകളിൽ ഇറങ്ങാൻ തുടങ്ങുകയോ ചെയ്താൽ എന്തുചെയ്യണം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും വ്യക്തമായ പ്ലാൻ ഉണ്ടായിരിക്കണം.

വയനാട്, ഇടുക്കി, പാലക്കാട് തുടങ്ങി വനാതിർത്തി ജില്ലകളിലെ ജനങ്ങളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഇത് കേവലം സാങ്കൽപ്പികമായ ഒരു വന്യജീവി സംരക്ഷണ വാദമല്ല. മനുഷ്യ-വന്യജീവി സംഘർഷം എന്നാൽ അവർക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട വിളകളും, തകർന്ന വീടുകളും, സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വവും, ചിലപ്പോൾ ജീവഹാനിയുമാണ്. വന്യജീവികളെ സംബന്ധിച്ചാകട്ടെ, വിഭജിക്കപ്പെടുന്ന വാസസ്ഥലങ്ങൾ മൂലം സ്വതന്ത്രമായി സഞ്ചരിക്കാനുള്ള ഇടങ്ങൾ അനുദിനം കുറഞ്ഞുവരികയുമാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, വന്യജീവികളെ വെറുമൊരു "ഒഴിവാക്കപ്പെടേണ്ട വിഭാഗമായി" മാത്രം കാണാതെ, അതിർത്തി ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്ന ഒരു നയമാണ് കേരളത്തിന് ആവശ്യം.

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)