ഫ്ലഷ് ചെയ്താൽ മാത്രം മതിയോ?

നമ്മളിൽ ഭൂരിഭാഗം പേർക്കും ശുചിത്വം എന്നു പറയുമ്പോൾ അത് ശൗചാലയങ്ങളിലേക്ക് ചുരുങ്ങും. വെള്ളമൊഴിച്ച ശേഷം മാലിന്യം എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്, അതെങ്ങനെ സംസ്കരിക്കപ്പെടുന്നു എന്നുള്ളതെല്ലാം നമ്മൾ അപൂർവമായി മാത്രമേ ചിന്തിക്കാറുള്ളു. എന്നാൽ ഈ പ്രക്രിയയൊന്നാകെ ഉത്തരപ്രദേശിൽ - ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ജനസാന്ദ്രമായ സംസ്ഥാനത്തിൽ - പരിസ്ഥിതിയും പൊതുജനാരോഗ്യവും നേരിടുന്ന ഒരു ഗുരുതര പ്രതിസന്ധിയിലേക്കാണ് വഴിമാറുന്നത്. സ്വച്ഛ് ഭാരത് മിഷൻ (അർബൻ) പ്രകാരം 100 ശതമാനം ശൗചാലയാവരണം സംസ്ഥാനത്തിൻറെ നേട്ടമായി ആഘോഷിക്കുമ്പോഴും, മലമൂത്ര ശേഖരണവും സംസ്കരണവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിലെ സംവിധാനങ്ങൾ അവഗണനയിലാണെന്നതാണ് യാഥാർഥ്യം.

7സംസ്ഥാനത്തെ 700-ത്തിലധികം നഗരങ്ങളിൽ, സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകളിലും പൈപ്പ് ബന്ധമില്ലാത്ത ശൗചാലയങ്ങളിലുമുള്ള മാലിന്യം സുരക്ഷിതമായി സംസ്കരിക്കാൻ ഉത്തരപ്രദേശ് 50-ത്തിലധികം മലമൂത്ര ശുദ്ധീകരണശാലകളും (FSTP) സഹസംസ്കരണ സൗകര്യങ്ങളുമാണ് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളത്.

FSTPകൾ എന്നത് കുഴിശൗചാലയങ്ങളിലോ സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകളിലോ നിന്ന് ശേഖരിച്ച മാലിന്യം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്രത്യേക ശാലകളാണ്. അതേസമയം, സഹസംസ്കരണശാലകൾ (co-treatment plants) നിലവിലുള്ള മലിനജല ശുദ്ധീകരണ ശാലകളെ മലമൂത്രം സംസ്കരിക്കാൻ അനുയോജ്യമായി മാറ്റിച്ചേർത്ത സംവിധാനങ്ങളാണ്.

ഭൂഗർഭ മലിനജല ശൃംഖല ഇല്ലാത്ത നഗരപ്രദേശങ്ങളിലെ ശുചിത്വ സംവിധാനത്തിന്റെ അടിത്തറയായി ഈ യൂണിറ്റുകളെ കരുതിയിരുന്നു.

എന്നാൽ, ഈ ശുദ്ധീകരണശാലകളിൽ പലതും ഇപ്പോഴും ഗൗരവമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാതെയാണ് നിൽക്കുന്നത്. 2025 ഏപ്രിൽ മാസം വരെ കുറഞ്ഞത് 18 ശാലകൾ, അവയുടെ ശേഷിയുടെ വെറും 20 ശതമാനം മാത്രമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതെന്ന് ഡൽഹിയിലെ സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ് (CSE) നടത്തിയ റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു.

ഈ റിപ്പോർട്ട്, പദ്ധതികൾ പ്രതീക്ഷിച്ചതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കാത്തതിന്റെ കാരണങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുന്നു. 32 കിലോലിറ്റർ പ്രതിദിന ശേഷിയുള്ള ശുദ്ധീകരണശാലകൾ ഉള്ള നാല് നഗരങ്ങൾ - റായ്ബറേലി, സീതാപൂർ, ഷിക്കോഹബാദ്, ഗോണ്ട - എന്നിവയെ വിലയിരുത്തിയപ്പോൾ, ഷിക്കോഹബാദുംഗോണ്ടയും സ്ഥിരമായ മാലിന്യവരവുകൾ രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, റായ്ബറേലിയും സീതാപൂറും അവരുടെ ശുദ്ധീകരണ യൂണിറ്റുകൾ നിറയ്ക്കാനാകാതെ നിൽക്കുന്നുവെന്നതാണ് കണ്ടെത്തൽ.

തടസ്സപ്പെട്ട സംവിധാനം

“ഡീകോഡിങ് ഡീസ്ലഡ്ജിങ് ചാലഞ്ചസ് ഇൻ ടൗൺസ് ഓഫ് ഉത്തരപ്രദേശ്” (Decoding Desludging Challenges in Towns of Uttar Pradesh) എന്ന പേരിലുള്ള റിപ്പോർട്ട്, ശുദ്ധീകരണശാലകളുടെ കുറഞ്ഞ ഉപയോഗശേഷിയെ ഘടനാപരമായതും ഭൗതികവുമായതും പെരുമാറ്റപരമായതുമായ തടസ്സങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു - അവയിൽ പലതും മാലിന്യം ആദ്യം ശേഖരിക്കുന്ന ഘട്ടത്തിഘട്ടത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്നു.

സർവേ നടത്തിയ നഗരങ്ങളിലാകെ, സെപ്റ്റിക് ടാങ്കുകൾ (മലിനജല ശൃംഖല ഇല്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രാഥമിക മലിനജല ശുദ്ധീകരണ സംവിധാനം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭൂഗർഭ ജലസംബന്ധമായ അടച്ച ചേംബർ) പലപ്പോഴും നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്...

ഈ ലേഖനം യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് നവംബർ 1-15, 2025 അച്ചടി പതിപ്പിൽ ഡൗൺ ടു എർത്ത്