Science & Technology

ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു പ്രകാശദിനം അകലേക്ക് വോയേജർ 1; ബഹിരാകാശ പര്യവേഷണത്തിൽ പുതിയ ചരിത്രം

പ്രകാശത്തിന് സഞ്ചരിക്കാൻ 24 മണിക്കൂർ എടുക്കുന്നത്രയും അകലത്തിലേക്ക് എത്താൻ ഒരുങ്ങുകയാണ് ഈ പേടകം. പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഒരു മനുഷ്യനിർമ്മിത വസ്തു സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏറ്റവും കൂടിയ ദൂരമാണിത്. രണ്ട് വോയേജർ പേടകങ്ങളും ഇന്റർസ്റ്റെല്ലാർ ബഹിരാകാശത്ത് നിന്നുള്ള നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ഭൂമിയിലേക്ക് അയച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

DTE Staff

ഭൂമിയിൽ നിന്ന് യാത്ര തിരിച്ച് ഏകദേശം 50 വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, മറ്റൊരു മനുഷ്യനിർമ്മിത വസ്തുവും കൈവരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ചരിത്രനേട്ടത്തിന് അരികിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ് നാസയുടെ വോയേജർ 1 (Voyager 1). നവംബർ 18-ന് ഈ ബഹിരാകാശ പേടകം ഭൂമിയിൽ നിന്ന് 25.902 ബില്യൺ കിലോമീറ്റർ (16.094 ബില്യൺ മൈൽ) അകലെയെത്തും — പ്രകാശത്തിന് സഞ്ചരിക്കാൻ 24 മണിക്കൂർ എടുക്കുന്ന ഈ ദൂരമാണ് 'ഒരു പ്രകാശദിനം' (one light-day) എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.

പസഫിക് സമയം പുലർച്ചെ 2:16-ന്, അതായത് ഇന്ത്യൻ സമയം ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് 3:46-ന്, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അയക്കുന്ന ഒരു സിഗ്നലിന് പേടകത്തിൽ എത്താൻ ഒരു പൂർണ്ണ ദിവസം എടുക്കുന്ന അകലത്തിലേക്ക് വോയേജർ 1 എത്തിച്ചേരും. അതിനുള്ള മറുപടി തിരികെ ഭൂമിയിലെത്താൻ മറ്റൊരു ദിവസം കൂടി വേണ്ടിവരും.

ഇരട്ട പേടകമായ വോയേജർ 2-നൊപ്പം 1977-ൽ വിക്ഷേപിച്ച ഈ പേടകം, ഏകദേശം 176 വർഷത്തിലൊരിക്കൽ മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഗ്രഹങ്ങളുടെ അപൂർവ്വ വിന്യാസം (alignment) ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളെ (outer planets) പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യുന്നതിനാണ് രൂപകൽപ്പന ചെയ്തത്. ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഗുരുത്വാകർഷണബലം ഉപയോഗിച്ച് അവയ്ക്കിടയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ ഈ വിന്യാസം രണ്ട് പേടകങ്ങളെയും സഹായിച്ചു. ഓഗസ്റ്റ് 20-ന് വോയേജർ 2 ആണ് ആദ്യം വിക്ഷേപിച്ചതെങ്കിലും, കൂടുതൽ വേഗതയേറിയ സഞ്ചാരപഥത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച വോയേജർ 1, 1977 ഡിസംബറിൽ അതിന്റെ ഇരട്ടയെ മറികടന്നു.

സൗരയൂഥത്തിലൂടെ വ്യത്യസ്ത പാതകളിലാണ് രണ്ട് പേടകങ്ങളും സഞ്ചരിച്ചത്. വോയേജർ 1 വ്യാഴത്തിനും ശനിക്കും അരികിലൂടെ കടന്നുപോയപ്പോൾ, വോയേജർ 2 അവയ്ക്കും അപ്പുറത്തുള്ള യുറാനസിലേക്കും നെപ്റ്റ്യൂണിലേക്കും യാത്ര തുടർന്നു. നാല് ഭീമൻ ഗ്രഹങ്ങളെയും (giant planets) അടുത്തുനിന്ന് പഠിച്ച ഏക ബഹിരാകാശ പേടകമായി വോയേജർ 2 ഇന്നും തുടരുന്നു.

ഈ ഗ്രഹങ്ങളുടെ മുമ്പ് അജ്ഞാതമായിരുന്ന നിരവധി സവിശേഷതകൾ ഇവയുടെ പര്യവേക്ഷണത്തിലൂടെ വെളിപ്പെട്ടു. വ്യാഴത്തിൽ, നേർത്ത ഒരു വലയത്തെയും തീബെ (Thebe), മെറ്റിസ് (Metis) എന്നീ രണ്ട് ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും വോയേജർ 1 കണ്ടെത്തി. ശനിയിൽ അഞ്ച് പുതിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെയും മറ്റൊരു വലയത്തെയും അത് കണ്ടെത്തി. യുറാനസിനും നെപ്റ്റ്യൂണിനും സമീപത്തുകൂടിയുള്ള വോയേജർ 2-ന്റെ യാത്രയിൽ പുതിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളും വലയങ്ങളും കണ്ടെത്താനായി; കൂടാതെ നെപ്റ്റ്യൂണിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിലെ വലിയൊരു കൊടുങ്കാറ്റ് സംവിധാനമായ 'ഗ്രേറ്റ് ഡാർക്ക് സ്പോട്ടും' (Great Dark Spot) ഇത് വെളിപ്പെടുത്തി.

ഭൂമിയുടെ എക്കാലത്തെയും അവിസ്മരണീയമായ ചിത്രങ്ങളിലൊന്നും വോയേജർ 1 മനുഷ്യരാശിക്ക് സമ്മാനിച്ചു. 1990-ൽ, സൗരയൂഥത്തിന്റെ ഒരു കുടുംബചിത്രം (family portrait) പകർത്തുന്നതിനായി അത് തന്റെ ക്യാമറ ഗ്രഹങ്ങൾക്ക് നേരെ തിരിച്ചു. ആ ചിത്രത്തിൽ പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു ചെറിയ കണികയായാണ് ഭൂമി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്; ഇത് പിന്നീട് 'പേൽ ബ്ലൂ ഡോട്ട്' (Pale Blue Dot - വിളറിയ നീലപ്പൊട്ട്) എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.

ബാഹ്യഗ്രഹങ്ങളോടെ ഈ പേടകത്തിന്റെ യാത്ര അവസാനിച്ചില്ല. 2012-ൽ, സൂര്യൻ സൃഷ്ടിക്കുന്ന കണികകളുടെയും കാന്തികക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും വിശാലമായ കുമിളയായ ഹീലിയോസ്ഫിയർ (heliosphere) കടന്ന് നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്തേക്ക് (interstellar space) പ്രവേശിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മനുഷ്യനിർമ്മിത വസ്തുവായി വോയേജർ 1 മാറി. 2018-ൽ വോയേജർ 2-ഉം ഇതിനെ പിന്തുടർന്നു. ഈ മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുള്ള ഏക ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങളായി ഇവ തുടരുന്നു; സൂര്യന്റെ സ്വാധീനത്തിന് അപ്പുറമുള്ള അന്തരീക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കാൻ ഇത് ശാസ്ത്രജ്ഞരെ സഹായിക്കുന്നു.

ഓരോ പേടകത്തിലും ഒരു 'ഗോൾഡൻ റെക്കോർഡ്' (Golden Record) വഹിക്കുന്നുണ്ട്; ഭാവിയിൽ ഇതിനെ കണ്ടെത്താൻ സാധ്യതയുള്ള ഏതൊരു അന്യഗ്രഹ ജീവജാലങ്ങൾക്കുമുള്ള സന്ദേശമായാണ് ഇത് തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നത്. 55 ഭാഷകളിലുള്ള ആശംസകൾ, ഭൂമിയിലെ ജീവന്റെ ശബ്ദങ്ങൾ, 115 ചിത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ മൊസാർട്ട് (Mozart) മുതൽ ചക്ക് ബെറി (Chuck Berry) വരെയുള്ളവരുടെ സംഗീതം എന്നിവ ഈ റെക്കോർഡുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കോടിക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയാണെങ്കിലും, നാസയുടെ ഡീപ് സ്പേസ് നെറ്റ്‌വർക്ക് (Deep Space Network) വഴി രണ്ട് പേടകങ്ങളും ഭൂമിയിലേക്ക് വിവരങ്ങൾ അയക്കുന്നത് തുടരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അവ കൂടുതൽ അകലേക്ക് നീങ്ങുന്തോറും ആശയവിനിമയം കൂടുതൽ ദുഷ്കരമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. നാസയുടെ ജെറ്റ് പ്രൊപ്പൽഷൻ ലബോറട്ടറിയിലെ (JPL) വോയേജർ പ്രോജക്ട് മാനേജരായ സൂസൻ ഡോഡ് (Suzanne Dodd) ഈ കാലതാമസത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ്: "നിങ്ങൾക്ക് വോയേജറിനോട് 'ഹലോ' പറയണമെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ സന്ദേശം അയച്ച ശേഷം വീട്ടിലേക്ക് പോയി ഒരു മറുപടി ലഭിക്കാനായി രണ്ട് ദിവസം കാത്തിരിക്കണം," അവർ പറഞ്ഞു.

ഒരു പ്രകാശദിനം എന്ന നാഴികക്കല്ല് ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി നാസ രണ്ട് പരിപാടികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. നവംബർ 17-ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ആളുകൾക്ക് 'ഷൈൻ ബ്രൈറ്റ് ഫോർ വോയേജേഴ്സ് ലൈറ്റ്-ഡേ' (Shine Bright for Voyager's Light-Day) എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാം. സൂര്യാസ്തമയത്തിന് ശേഷം, വോയേജർ 1-ന്റെ കോൾ സൈൻ ആയ 'VGR' എന്നത് മോഴ്സ് കോഡിൽ (Morse code) തങ്ങളുടെ ഫോണുകളിൽ നിന്ന് ഫ്ലാഷ് ചെയ്യാൻ നാസയുടെ വെബ്സൈറ്റ് ഉപയോഗിക്കാനും ഈ പ്രവർത്തനം ഓൺലൈനിൽ പങ്കുവെക്കാനും ആളുകൾക്ക് സാധിക്കും.

നവംബർ 19-ന്, പേടകങ്ങളുടെ നിലവിലെ അവസ്ഥ, നക്ഷത്രാന്തര ബഹിരാകാശത്ത് അവ നടത്തുന്ന ശാസ്ത്രീയ പരീക്ഷണങ്ങൾ, അവയെ പ്രവർത്തനക്ഷമമായി നിലനിർത്തുന്നതിലെ വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് മിഷൻ ടീം അംഗങ്ങളും നാസ നേതാക്കളും പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരു ചർച്ചയ്ക്ക് ജെ.പി.എൽ (JPL) ആതിഥേയത്വം വഹിക്കും. ദൗത്യത്തിന്റെ 50-ാം വാർഷികമായ 2027-ൽ പുറത്തിറക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്ന നാസ+ (NASA+) ഡോക്യുമെന്ററിയുടെ പ്രിവ്യൂവും ഈ പരിപാടിയിൽ പ്രദർശിപ്പിക്കും.

വിക്ഷേപണം കഴിഞ്ഞ് ഏകദേശം അരനൂറ്റാണ്ടിന് ശേഷവും, ഹീലിയോസ്ഫിയറിന് അപ്പുറത്ത് നിന്ന് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളുമായി വോയേജർ 1 ഭൂമിയിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ അകലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഒരു പ്രകാശദിനം എന്ന ഈ നേട്ടം, ഈ ബഹിരാകാശ പേടകങ്ങൾ സഞ്ചരിച്ച അസാധാരണമായ ദൂരത്തെയും - അവ തുടർന്നും ചെയ്യുന്ന ശാസ്ത്രീയ പ്രവർത്തനങ്ങളെയും - വീണ്ടും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)