'ഹിരോഷിമയിൽ പതിച്ച അണുബോംബിനേക്കാൾ പ്രഹരശേഷിയുള്ളതായിരുന്നു നേപ്പാൾ പ്രളയത്തിന്റെ ഊർജ്ജം'

കാഠ്മണ്ഡുവിലെ ത്രിഭുവൻ സർവകലാശാലയിലെ സെന്റർ ഫോർ ഡിസാസ്റ്റർ സ്റ്റഡീസ് ഡയറക്ടറായ ബസന്ത രാജ് അധികാരി, ഹിമാലയൻ ഭൗമഅപകടങ്ങളെക്കുറിച്ചും പ്രളയ സാധ്യതകളെക്കുറിച്ചുമുള്ള തന്റെ മുൻ ഗവേഷണങ്ങൾ മൂലം അത്ഭുതപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും, 2026 ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് നേപ്പാളിലുണ്ടായ പെട്ടെന്നുള്ള പ്രളയത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കണ്ടു തീർത്തും ആശങ്കാകുലനാണ്. "അതിന്റെ വലുപ്പം, അത് വ്യാപിച്ച പ്രദേശം, അത് സംഭവിച്ച രീതി (mechanism) എന്നിവ കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ ഇത് അങ്ങേയറ്റം അപൂർവ്വവും മുമ്പെങ്ങും ഉണ്ടാകാത്തതുമായ ഒരു സംഭവമായിരുന്നു," ഹിമാലയൻ ഭൗമഅപകടങ്ങളിലും പ്രളയ സാധ്യതകളിലും വിദഗ്ദ്ധനായ അധികാരി പറഞ്ഞു.

ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് രാവിലെ 8:40 ഓടെ, വിനാശകരവും അതിവേഗത്തിലുള്ളതുമായ പ്രളയജലവും അവശിഷ്ടങ്ങളുടെ വൻ ശേഖരവും ലെൻഡേ ഖോല നദീതടത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച ശേഷം നേപ്പാൾ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിയിലെ മലയിടുക്കുകളിലൂടെ കുതിച്ചെത്തുകയും നേപ്പാളിലെ രസുവ ജില്ലയിലെയും ടിബറ്റിലെ ഗൈറോംഗ് കൗണ്ടിയിലെയും നദീതടങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്തു.

നേപ്പാൾ-ടിബറ്റ് അതിർത്തിയുടെ ഇരുവശത്തുമായി സ്ഥിരീകരിച്ച മരണസംഖ്യ 650 കവിയുകയും കാണാതായവരുടെ എണ്ണം 2,500-നോട് അടുക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ഓഗസ്റ്റ് 29-ഓടെ ദുരന്തത്തിന്റെ ആഘാതം കൂടുതൽ വ്യക്തമായി. ദുരന്തബാധിത പ്രദേശങ്ങളിലെ റോഡുകളും പാലങ്ങളും തകർന്നതിനാൽ രക്ഷാപ്രവർത്തകർക്ക് അവിടങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്നതിനും രക്ഷാപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നതിനും വലിയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിട്ടു.

ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതി പ്രളയത്തിന്റെ ആഘാതം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ലെൻഡേ ഖോല നദി ഭോട്ടെ കോശി, ത്രിശൂലി നദീതടങ്ങളിലേക്കാണ് ഒഴുകിയെത്തുന്നത്. ഇത് ഉയർന്ന പർവ്വതനിരകളിൽ നിന്ന് ജനവാസമുള്ള താഴ്‌വരകളിലേക്ക് പ്രളയജലത്തിന് അതിവേഗം കുതിച്ചെത്താനുള്ള സ്വാഭാവിക പാതയായി മാറി. ഗ്രാമങ്ങൾ, റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങൾ എന്നിവ പ്രളയത്തിൽ ഒഴുകിപ്പോവുകയോ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കടിയിൽപ്പെടുകയോ ചെയ്തു.

"കാര്യങ്ങൾ ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാണ്" എന്ന് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ ലേഖകന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ അധികാരി ദുരന്തത്തിന്റെ ഭൗതിക പ്രക്രിയയെ വിശദീകരിച്ചു: മഞ്ഞും പാറകളും കൂറ്റൻ ഹിമപാതമായി താഴേക്ക് പതിക്കുകയും, അത് നദിയിലെത്തി പൂർണ്ണമായും ഉരുകി വെള്ളമായി മാറുകയും, തുടർന്ന് താഴത്തെ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പ്രളയമായി കുതിച്ചെത്തുകയുമായിരുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലിയിലുണ്ടായ ഗ്ലേഷ്യർ ദുരന്തത്തിന് സമാനമായ പ്രക്രിയയാണിതെന്നും, എന്നാൽ ഇത് കൂടുതൽ ഉയർന്ന പ്രദേശത്താണ് സംഭവിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

2021 ഫെബ്രുവരി 7-ന് ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചമോലിയിലുള്ള റോന്തി കൊടുമുടിയുടെ വടക്കൻ ചരിവിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 2.7 കോടി ക്യുബിക് മീറ്റർ വ്യാപ്തിയുള്ള മഞ്ഞും പാറയും അടങ്ങിയ കൂറ്റൻ ഹിമപാതം തകർന്നു വീണിരുന്നു. പാറകളുടെയും ഹിമാനികളുടെയും ഈ മിശ്രിതം അതിവേഗ അവശിഷ്ട പ്രവാഹമായി മാറി ഋഷിഗംഗ, ധൗളിഗംഗ താഴ്‌വരകളിലൂടെ കുതിച്ചെത്തി 200-ലധികം ആളുകളുടെ ജീവനെടുക്കുകയും രണ്ട് പ്രധാന ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തകർക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

"എന്റെ ഗവേഷണ ജീവിതത്തിൽ, ഹിമാലയൻ മേഖലയിൽ ഇതിനേക്കാൾ വലിയ ഒരു പ്രളയ സംഭവം ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല," വൻതോതിലുള്ള മഞ്ഞും അവശിഷ്ടങ്ങളും താഴേക്ക് പതിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ ഭീമമായ ഊർജ്ജത്തെക്കുറിച്ച് അധികാരി പറഞ്ഞു. "ഞാൻ ഇതിന്റെ ഊർജ്ജ അളവ് കണക്കാക്കി നോക്കി, അത് ഹിരോഷിമയിൽ വീണ അണുബോംബിനേക്കാൾ വലുതാണ്," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.

"ഇത് മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ലാത്ത ഒരു സംഭവമായിരുന്നു, ഈയൊരു വ്യാപ്തിയിൽ ഞങ്ങളിത് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല. ഗ്ലേഷ്യൽ തടാകങ്ങൾ പൊട്ടിയൊഴുകുന്ന പ്രളയങ്ങളെക്കുറിച്ച് (GLOFs) നമുക്ക് പരിചയമുണ്ട്, എന്നാൽ ഇത്രയും വലിയൊരു ഹിമാനി തകർച്ച ഞങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിച്ചില്ല. ഞങ്ങൾ കണ്ട നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കും അപ്പുറമാണ്," ത്രിഭുവൻ സർവകലാശാലയിലെ സെൻട്രൽ ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് ഹൈഡ്രോളജി ആൻഡ് മീറ്റീരിയോളജിയിലെ അസിസ്റ്റന്റ് പ്രൊഫസറായ ദിബാസ് ശ്രേഷ്ഠ ഈ ലേഖകന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞു.

"ലങ്താങ് താഴ്‌വരയിലെ പ്രശസ്തമായ ലിറുംഗ് കൊടുമുടിയുടെ വടക്കൻ ചരിവിലുള്ള ഹിമാനിയുടെ ഒരു വലിയ ഭാഗം തകർന്നു വീണതാണ് ഈ പെട്ടെന്നുള്ള പ്രളയത്തിന് കാരണമായതെന്ന് ഇപ്പോൾ വ്യക്തമാണ്. തകർന്ന ഹിമാനി ഭാഗം ഏകദേശം 1,400 മീറ്റർ കുത്തനെ താഴേക്ക് പതിക്കുകയാണുണ്ടായത്," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. എന്നാൽ തുടർന്ന് അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു: "എങ്കിലും, ഹിമാനി ആദ്യം തകരാൻ ഇടയാക്കിയ കാരണം എന്താണെന്ന് നമുക്ക് ഇപ്പോഴും അറിയില്ല. ഹിമാനി അടിത്തട്ടിലെ അഭൂതപൂർവ്വമായ ചൂടുപിടിക്കൽ, പുതിയ മഞ്ഞിന്റെ കനത്ത ശേഖരണം, അല്ലെങ്കിൽ ഉപരിതലത്തിലെ മഞ്ഞുരുകിയ വെള്ളവും ചെറിയ തടാകങ്ങളിലെ വെള്ളവും ഹിമാനിയിലൂടെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് ഇറങ്ങി അടിത്തട്ടിലെ മഞ്ഞുരുകലിനും അസ്ഥിരതയ്ക്കും കാരണമായത് ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല സാധ്യതകളും അന്വേഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഈ ഘട്ടത്തിൽ, തകർച്ചയ്ക്ക് ഉത്തരവാദിയായ കൃത്യമായ കാരണം നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയില്ല."

ആദ്യ ഘട്ടത്തിലെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്ന സൂചനകൾ

ഓഗസ്റ്റ് 26-ലെ നേപ്പാൾ പ്രളയ സംഭവത്തിന്റെ ആദ്യ സൂചനകൾ ശാസ്ത്രലോകത്തിന് അല്പം തെറ്റിദ്ധാരണ ഉണ്ടാക്കുന്നതായിരുന്നു. ദുരന്തബാധിത പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുന്നത് ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ജിയോളജിക്കൽ സർവേ (USGS) ഉപയോഗിച്ച സീസ്മിക് ഉപകരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയ തരംഗങ്ങൾ തുടക്കത്തിൽ ഒരു ഭൂകമ്പത്തിന്റെ തെളിവായിട്ടാണ് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ സീസ്മിക് രേഖകളുടെയും ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷണങ്ങളുടെയും തുടർന്നുള്ള വിശകലനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കിയത്, ഹിമാനി തകർച്ചയും തുടർന്നുണ്ടായ അവശിഷ്ട പ്രവാഹവുമാണ് ഈ ഭൗമചലനം (റിക്ടർ സ്കെയിലിൽ 5.2 തീവ്രത) സൃഷ്ടിച്ചതെന്നാണ്.

നേപ്പാൾ പ്രളയത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ തന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ നിരീക്ഷണങ്ങളും വിലയിരുത്തലുകളും പങ്കുവെച്ച് ശാസ്ത്രലോകത്ത് തരംഗമുണ്ടാക്കിയ ആദ്യ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കാനഡയിലെ കാൽഗറി സർവകലാശാലയിലെ ജിയോമോർഫോളജിസ്റ്റായ ഡാൻ ഷുഗർ ആയിരുന്നു.

"കൃത്യമായി അറിയാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, എന്നാൽ നിലവിൽ ഒരു ഹിമാനിയുടെ ഒരു ഭാഗം വേർപെട്ടുപോയതായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ദ്രവ്യമാന സംരക്ഷണ നിയമം (conservation of mass) അനുസരിച്ച്, ചെറിയൊരു ഭാഗത്തിന് വീഡിയോകളിൽ കണ്ട ഭയാനകമായ പ്രളയമായി മാറാൻ എളുപ്പത്തിൽ കഴിയില്ല. അതിനാൽ മറ്റൊരു കാരണം കൂടി ഇതിന് പിന്നിൽ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ഹിമാനി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അതേ ചരിവിൽ നിന്നുള്ള വലിയൊരു പാറയിടിച്ചിലാകാം ആ സാധ്യത. അവിടുത്തെ ഉപഗ്രഹ ചിത്രങ്ങളിൽ മേഘാവൃതമായ അന്തരീക്ഷമാണ് എന്നത് ഒരു വെല്ലുവിളിയാണ്," ദുരന്തം നടന്ന ദിവസം അദ്ദേഹം ഈ ലേഖകനോട് പറഞ്ഞു.

കാഠ്മണ്ഡു യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി സ്‌കൂൾ ഓഫ് സയൻസിലെ എൻവയോൺമെന്റൽ സയൻസ് വിഭാഗം മേധാവി റിജാൻ ഭക്ത ഈ ലേഖകന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ പറഞ്ഞത്, അന്തിമ തെളിവുകൾക്കായി കാത്തിരിക്കേണ്ടതുണ്ടെങ്കിലും, ഈ സംഭവത്തിന്റെ ഭീമമായ വ്യാപ്തിക്ക് കാരണം കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ ആഘാതങ്ങൾ തന്നെയാണ് എന്നാണ്.

"നേപ്പാളിൽ ഇത് മൺസൂൺ കാലമാണെങ്കിലും, ആ പ്രദേശത്ത് കൂടുതൽ മഴ ലഭിച്ചിരുന്നില്ല, എന്നാൽ പർവ്വതങ്ങളിൽ താപനില വളരെ ഉയർന്നിരുന്നു," അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. "ഉയർന്ന താപനില മഞ്ഞുരുകാൻ കാരണമാകുന്നു. വലിയ അളവിൽ മഞ്ഞുരുകി താഴേക്ക് വരുമ്പോൾ അത് മഞ്ഞ് മാത്രമല്ല, പാറകളെയും കൊണ്ടുവരികയും ജലത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്ന തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ഒരു വലിയ തടാകം രൂപപ്പെടാൻ കാരണമാവുകയും ഒടുവിൽ അത് പൊട്ടി വൻതോതിൽ വെള്ളം അതിവേഗത്തിൽ താഴേക്ക് കുതിച്ചെത്തുകയുമാണുണ്ടായത്."

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)