ഇന്ത്യയിലെ വളരുന്ന നഗരങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനായി നഗര ബസുകളുടെ എണ്ണം 10 മടങ്ങ് വർദ്ധിപ്പിക്കണമെന്നും 14.2 ലക്ഷം കോടി രൂപ നിക്ഷേപിക്കണമെന്നും CSE-CITIES ഫോറത്തിന്റെ പുതിയ പഠനം പറയുന്നു.
400-ലധികം ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളിൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായ നഗര ബസ് ഗതാഗത സംവിധാനമില്ല; പഴകിയ ബസുകളും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും പൊതുഗതാഗതത്തിന്റെ ഭാവിയെ അനിശ്ചിതത്വത്തിലാക്കുന്നതായി പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഗതാഗത ക്ഷാമം പരിഹരിക്കുന്നതിനും മലിനീകരണം കുറയ്ക്കുന്നതിനുമായി 2047-ഓടെ ഇന്ത്യയ്ക്ക് 6.71 ലക്ഷം നഗര ബസുകൾ ആവശ്യമാണ്; ഇതിൽ 90 ശതമാനവും ഇലക്ട്രിക് ബസുകളായിരിക്കണം.
ഇന്ത്യയിലെ നഗര ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളെ നവീകരിക്കുന്നതിനായി 'നാഷണൽ അർബൻ ബസ് മിഷൻ', ഗ്രീൻ ബസ് ബോണ്ടുകൾ, ബസുകളുടെ ഇലക്ട്രിഫിക്കേഷൻ എന്നിവ നടപ്പിലാക്കണമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ നഗര ബസ് സംവിധാനങ്ങൾ 70 ശതമാനം ക്ഷാമം നേരിടുകയാണെന്നും, കാലാവധി കഴിഞ്ഞ ആയിരക്കണക്കിന് ബസുകൾ സർവീസ് അവസാനിപ്പിക്കേണ്ടി വരുന്നത് വലിയ പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും പഠനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
ഡൽഹി ആസ്ഥാനമായുള്ള തിങ്ക് ടാങ്ക് സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയൺമെന്റും (CSE) ആഗോള സാങ്കേതിക സ്ഥാപനമായ സിറ്റീസ് ഫോറവും (CITIES Forum) സംയുക്തമായി നടത്തിയ പുതിയ പഠനം അനുസരിച്ച്, ഇന്ത്യയിലെ 400-ലധികം നഗരങ്ങളിൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായ നഗര ബസ് ഗതാഗത സംവിധാനമില്ല, രാജ്യത്തെ നഗര ഗതാഗത മേഖല 70 ശതമാനം ക്ഷാമം നേരിടുകയും ചെയ്യുന്നു.
2026 ഓഗസ്റ്റ് 10-ന് പുറത്തുവിട്ട പഠന റിപ്പോർട്ട് അനുസരിച്ച്, നിലവിലുള്ള 65,000 ബസുകളിൽ നിന്ന് 2047-ഓടെ ഇന്ത്യയിലെ നഗര ബസുകളുടെ എണ്ണം 10 മടങ്ങ് വർദ്ധിപ്പിച്ച് 6,71,000 ആയി ഉയർത്തേണ്ടതുണ്ട്.
ഡിപ്പോകൾ, ഗ്രിഡ്, ചാർജിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ഈ മേഖലയുടെ സമഗ്രമായ നവീകരണത്തിന് അടുത്ത രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിനുള്ളിൽ മൊത്തം 14.2 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപം ആവശ്യമായി വരുമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് കണക്കാക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ നഗര ജനസംഖ്യ 2026-ലെ 49 കോടിയിൽ നിന്ന് 2047-ഓടെ 76.3 കോടിയായി ഉയരുമെന്നും 27 കോടിയോളം പുതിയ ആളുകൾ നഗരങ്ങളിലേക്ക് എത്തുമെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ നിലവിൽ ഒരു ലക്ഷം നഗരവാസികൾക്ക് 13.3 മുതൽ 13.8 ബസുകൾ മാത്രമാണ് ലഭ്യമായിട്ടുള്ളത്; ഇത് കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ ലക്ഷ്യമായ ഒരു ലക്ഷത്തിന് 44 ബസുകൾ എന്ന മാനദണ്ഡത്തേക്കാൾ വളരെ താഴെയാണെന്ന് പഠനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത 14.5 ലക്ഷം ബസുകളിലും സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് അണ്ടർടേക്കിംഗുകളുടെ (STU) 2,90,000 സ്റ്റേജ്-കാരേജ് ബസുകളിലും വെറും 65,000 ബസുകൾ മാത്രമാണ് ക്രമീകൃതമായ നഗര സർവീസുകളായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
മധ്യപ്രദേശ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ഉത്തർപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര, കർണാടക എന്നീ അഞ്ച് സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് നിലവിലുള്ള നഗര ബസുകളുടെ 55 ശതമാനവും സർവീസ് നടത്തുന്നത്; ഇത് ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വിവേചനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
പഴകിയ ബസുകൾ പ്രതിസന്ധിയുടെ വ്യാപ്തി കൂട്ടുന്നു. സർവീസിലുള്ള 40,000-ത്തോളം നഗര ബസുകൾ അവയുടെ 15 വർഷത്തെ നിയമപരമായ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കിയവയാണ്. കൂടാതെ, എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിലുമായി 5,80,000 ബസുകൾ 2026-നും 2030-നും ഇടയിൽ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും പഠനം പറയുന്നു.
പ്രതിവർഷം വാങ്ങുന്ന നഗര ബസുകളുടെ എണ്ണം നിലവിലുള്ള 2,500-ൽ നിന്ന് ശരാശരി 41,500 ആയി 17 മടങ്ങ് വർദ്ധിപ്പിക്കണമെന്ന് റിപ്പോർട്ട് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാനായാൽ, 2047-ഓടെ ഒരു ലക്ഷം പേർക്ക് 88 ബസുകൾ എന്ന നിരക്കിലെത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിക്കും; ഇതിൽ 90 ശതമാനവും ഇലക്ട്രിക് ബസുകളായിരിക്കും.
വികസിത് ഭാരത് 2047 ലക്ഷ്യത്തിന് കീഴിൽ ശുദ്ധമായ വായു ഉറപ്പാക്കുന്നതിനും ഊർജ്ജ സുരക്ഷയ്ക്കും കാലാവസ്ഥാ സംരക്ഷണത്തിനും ബസ് ഗതാഗതം നവീകരിക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് സി.എസ്.ഇ റിസർച്ച് ആൻഡ് അഡ്വക്കസി എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഡയറക്ടർ അനുമിത റോയ് ചൗധരി പറഞ്ഞു. "ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രധാന ചാലകശക്തി ബസുകളാണ്. ഒരു ബസിന് നിരത്തിൽ നിന്ന് 40 മുതൽ 50 വരെ സ്വകാര്യ കാറുകളെ ഒഴിവാക്കാനും പൊതുഗതാഗത വിഹിതം 70-75 ശതമാനമായി ഉയർത്താനും കഴിയും," പത്രക്കുറിപ്പിൽ അവർ പ്രസ്താവിച്ചു.
മലിനീകരണമുക്തമായ ഇലക്ട്രിക് ബസ് ശൃംഖല പൂർണ്ണമായി പ്രവർത്തിപ്പിക്കാൻ പ്രതിവർഷം 121 ജിഗാവാട്ട്-അവർ ബാറ്ററി ശേഷിയും 3,700 കോടി യൂണിറ്റ് (37,000 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റ്) വൈദ്യുതിയും ആവശ്യമാണ്. ഇത് 2024-ലെ ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ 1.8 ശതമാനത്തിന് തുല്യമാണ്. നാഷണൽ അർബൻ ബസ് ഇലക്ട്രിഫിക്കേഷൻ ഫണ്ട്, ഗ്രീൻ ബസ് ബോണ്ടുകൾ, സൗജന്യ വായ്പകൾ, ക്രെഡിറ്റ് ഗ്യാരന്റികൾ, റിസൾട്ട് അധിഷ്ഠിത ധനസഹായം എന്നിവയുടെ പിന്തുണയോടെ 'നാഷണൽ അർബൻ ബസ് മിഷൻ' ആരംഭിക്കാൻ പഠനം ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.
സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലായ ഗതാഗത കോർപ്പറേഷനുകളെ പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുക, പഴകിയ ബസുകൾ മാറ്റുക, നികുതി നിരക്കുകൾ ഏകീകരിക്കുക, 2039-40 ഓടെ പുതിയ നഗര ബസ് വാങ്ങലുകളെല്ലാം ഇലക്ട്രിക് ആക്കി മാറ്റാൻ നിർബന്ധമാക്കുക എന്നിവയും റിപ്പോർട്ട് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്നു.
(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)