2026-27 കേന്ദ്ര ബജറ്റിൽ, ദീൻദയാൽ അന്ത്യോദയ യോജന-ദേശീയ ഗ്രാമീണ ഉപജീവന മിഷൻ്റെ (DAY-NRLM) പദ്ധതി വിഹിതത്തിൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ 2,880 കോടി രൂപയുടെ വർധനവ് വരുത്തി. 2025-26 ലെ പുതുക്കിയ എസ്റ്റിമേറ്റിൽ (RE) ഈ വിഭാഗത്തിനായി 14,400 കോടി രൂപയായിരുന്നു വകയിരുത്തിയിരുന്നത്. നിലവിലെ ബജറ്റിൽ ഇത് 17,280 കോടി രൂപയായി ഉയർത്തി; ഇത് 20 ശതമാനം വർധനവാണ്. എന്നാൽ, 2025-26 ൽ ആദ്യം വകയിരുത്തിയിരുന്നത് 17,104 കോടി രൂപയായിരുന്നുവെങ്കിലും പിന്നീട് പുതുക്കിയ കണക്കുകളിൽ അത് കുറയ്ക്കുകയായിരുന്നു.
2011 ജൂണിൽ ആരംഭിച്ച DAY-NRLM, ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ദരിദ്രരായ സ്ത്രീകളെ സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങളായി (SHGs) സംഘടിപ്പിക്കാനും, അവർക്ക് സുസ്ഥിരമായ വരുമാനവും മെച്ചപ്പെട്ട ജീവിത നിലവാരവും ഉറപ്പാക്കാനും ലക്ഷ്യമിടുന്നു. ഏകദേശം 10 കോടി സ്ത്രീകളെയാണ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി റിവോൾവിംഗ് ഫണ്ട് (RF), കമ്മ്യൂണിറ്റി ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് ഫണ്ട് (CIF) എന്നിവ വഴി സ്വയം സഹായ സംഘങ്ങൾക്കും അവയുടെ ഫെഡറേഷനുകൾക്കും പദ്ധതി സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നു.
കേന്ദ്ര ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയമാണ് DAY-NRLM-ന് കീഴിൽ 'ലക്ഷാധിപതി ദീദി' പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നത്. 2023 ഓഗസ്റ്റ് 15-നാണ് ഈ പദ്ധതി മിഷന്റെ ഭാഗമായത്. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ കണക്കനുസരിച്ച് നിലവിൽ ഇന്ത്യയിൽ 4.11 കോടി ലക്ഷാധിപതി ദീദികളുണ്ട്; ഇവരുടെ വാർഷിക വരുമാനം സ്ഥിരമായി 1 ലക്ഷം രൂപയ്ക്ക് മുകളിലാണ്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഈ പദ്ധതിയെ പലപ്പോഴും എടുത്തുപറയാറുണ്ട്. 2024 ഓഗസ്റ്റിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ജൽഗാവിലുണ്ടായ ചടങ്ങിൽ 11 ലക്ഷം പുതിയ ലക്ഷാധിപതി ദീദികളെ അദ്ദേഹം ആദരിക്കുകയും സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. 2025-ലെ സ്വാതന്ത്ര്യദിന പ്രസംഗത്തിലും അദ്ദേഹം ലക്ഷാധിപതി ദീദികളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിച്ചു.
കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ സ്ത്രീ-അധിഷ്ഠിത പദ്ധതികൾ അവരുടെ തുടർഭരണത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ലക്ഷാധിപതി ദീദി പദ്ധതിയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിൽ ഈ പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കവെ ധനമന്ത്രി നിർമ്മല സീതാരാമൻ പറഞ്ഞു: "ലക്ഷാധിപതി ദീദി പദ്ധതിയുടെ വിജയത്തിന് തുടർച്ചയായി, വായ്പാ അധിഷ്ഠിത ഉപജീവന മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മാറി സംരംഭക ഉടമകളാകാനുള്ള (Enterprise Owners) അടുത്ത ഘട്ടത്തിലേക്ക് സ്ത്രീകളെ സഹായിക്കാൻ, ഞാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു."
ക്ലസ്റ്റർ തല ഫെഡറേഷനുകൾക്കുള്ളിൽ, കമ്മ്യൂണിറ്റി ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള റീട്ടെയിൽ ഔട്ട്ലെറ്റുകളായി 'സെൽഫ് ഹെൽപ്പ് എൻ്റർപ്രൈസ് (SHE) മാർട്ടുകൾ' സ്ഥാപിക്കുമെന്നും, ഇതിനായി മെച്ചപ്പെട്ടതും നൂതനവുമായ സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങൾ നൽകുമെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.