നമുക്ക് മണലിൽ തല പൂഴ്ത്താതിരിക്കാം

ലോകം കത്തിയെരിയുകയാണ്. എന്നാൽ ഒന്നിനുപുറകെ ഒന്നായി വരുന്ന പ്രതിസന്ധികളിൽപ്പെട്ട്, കാര്യങ്ങൾ നാളത്തേക്ക് മാറ്റിവെക്കുന്ന ശീലത്തിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന നമ്മളിൽ ആരാണ് ഈ തീ അണയ്ക്കുക? പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ബഹുമുഖ പ്രതിസന്ധികൾ (polycrises), മാംസം തിന്നുന്ന ബാക്ടീരിയയെപ്പോലെ ഒന്നിനെ മറ്റൊന്ന് ഊട്ടി വളർത്തുകയാണ്. നാം ഗൗരവത്തോടെ കാണേണ്ട മാറ്റങ്ങളെ തള്ളിപ്പറയാതെ, മണലിൽനിന്ന് തല പുറത്തെടുത്ത് പക്വതയുള്ള മുതിർന്നവരെപ്പോലെ പെരുമാറാൻ സമയമായിരിക്കുന്നു. നമുക്ക് യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെ നേരിട്ട് വിലയിരുത്താം.

2026-ന്റെ ആദ്യ ഒൻപത് മാസങ്ങളിൽ, ഏതാണ്ട് എല്ലാ ദിവസവും ഓരോ അതിതീവ്ര കാലാവസ്ഥാ ദുരന്തങ്ങൾ വീതം ഇന്ത്യയെ ബാധിച്ചു. പ്രകൃതിദത്തമെന്ന് പൂർണ്ണമായും പറയാനാവാത്ത ഈ ദുരന്തങ്ങൾ 2,500 മനുഷ്യരുടെയും 68,000 കന്നുകാലികളുടെയും ജീവനെടുക്കുകയും, കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ പൊതുഅടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ തകർക്കുകയും, 72,000 വീടുകൾ നാമാവശേഷമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് സാധാരണക്കാരായ പാവപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതം താറുമാറാക്കുകയും അവരെ കൂടുതൽ കടക്കെണിയിലേക്കും കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും തള്ളിവിടുകയും ചെയ്തു. സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റും ഡൗൺ ടു എർത്തും ചേർന്ന് തയ്യാറാക്കിയ 'ക്ലൈമറ്റ് ഇന്ത്യ 2026' (Climate India 2026) റിപ്പോർട്ട് വരച്ചുകാട്ടുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിന്റെ മാനുഷിക മുഖമാണിത്.

വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ശാസ്ത്രലോകം സുരക്ഷാവലയമായി നിശ്ചയിച്ച 1.5 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് പരിധിയിൽ ആഗോളതാപനത്തെ തളച്ചിടുന്നതിൽ ലോകം പരാജയപ്പെട്ടു. ഈ പരിധി ലംഘിക്കപ്പെട്ടതോടെ കാലാവസ്ഥാ അടിയന്തരാവസ്ഥ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാകുകയും വരുംവർഷങ്ങളിൽ ഇതിലും ഭീകരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരികയും ചെയ്യും. ആമസോൺ മഴക്കാടുകളുടെ നാശം, പെർമാഫ്രോസ്റ്റിന്റെ (തുടർച്ചയായി ഉറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന മണ്ണ്) ഉരുകൽ, കൂറ്റൻ മഞ്ഞുപാളികളുടെ തകർച്ച തുടങ്ങിയ നിർണായക വഴിത്തിരിവുകൾ (tipping points) മറികടന്നാൽ, അത് തിരിച്ചുപിടിക്കാനാവാത്ത വിധമുള്ള കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. യു.എൻ.ഇ.പിയുടെ (UNEP) 'എമിഷൻസ് ഗ്യാപ് റിപ്പോർട്ട്' (Emissions Gap Report) ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഇതാണ്.

ഇതിനൊപ്പമാണ് 'പ്ലാനറ്ററി ഹെൽത്ത് ചെക്കി'ന്റെ (Planetary Health Check) കടുത്ത മുന്നറിയിപ്പും വന്നിരിക്കുന്നത്. ആഗോളതാപനില ഉയരുക മാത്രമല്ല, പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന വാതകങ്ങളെ ആഗിരണം ചെയ്യാനും സംഭരിക്കാനുമുള്ള ഭൂമിയുടെ ശേഷി കുറഞ്ഞുവരികയാണെന്നും അത് വ്യക്തമാക്കുന്നു. മറ്റൊരു വിധത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, മനുഷ്യൻ പുറന്തള്ളുന്ന കാർബൺ ഉദ്‌വമനത്തിന്റെ പകുതിയോളം ആഗിരണം ചെയ്യുന്ന വനങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും മണ്ണും അടങ്ങുന്ന സ്വാഭാവിക കാർബൺ സംഭരണികൾ (carbon sinks) ഇന്ന് ഗുരുതരമായ ഭീഷണിയിലാണ്. വരുംകാലങ്ങളിൽ കൂടുതൽ ദുരന്തവാർത്തകൾ മാത്രമേ നമ്മെ കാത്തിരിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നതിന്റെ സൂചനയാണിത്.

അവിടംകൊണ്ടും തീരുന്നില്ല കാര്യങ്ങൾ. പാശ്ചാത്യലോകവും അക്ഷരാർത്ഥത്തിലും ആലങ്കാരികമായും കത്തിയെരിയുകയാണ് - വർധിച്ചുവരുന്ന ജീവിതച്ചെലവിനെതിരെ ജനങ്ങൾ തെരുവിലിറങ്ങി പ്രതിഷേധിക്കുമ്പോൾ, കുമിഞ്ഞുകൂടുന്ന പൊതുകടവും സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കവും കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ അവിടുത്തെ സർക്കാരുകൾ കിണഞ്ഞു പരിശ്രമിക്കുന്നു. അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ അമിതവും അസമവുമായ വിനിയോഗം കണക്കിലെടുത്ത് കാർബൺ ഉദ്‌വമനം വെട്ടിച്ചുരുക്കാനും, ആഗോള തെക്കൻ (Global South) രാജ്യങ്ങളുടെ കാലാവസ്ഥാ നഷ്ടപരിഹാര തുക ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കാനും ആവശ്യമായ ശേഷിയോ താല്പര്യമോ ഈ സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഇല്ലാതാകുന്നു. സമ്പന്നർ തങ്ങളുടെ ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടുകൾ വീർപ്പിച്ച് ആർത്തുചിരിക്കുമ്പോൾ, കാലാവസ്ഥാ ഭീഷണി നേരിടുന്ന രാജ്യങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ടവരും സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളിലെ പാവപ്പെട്ടവരും തമ്മിൽ പരസ്പരം കൊമ്പുകോർക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. നമ്മുടെ ലോകമെന്ന ഈ തകർന്ന, കുണ്ടും കുഴിയും നിറഞ്ഞ റോഡിലൂടെയുള്ള പരുക്കൻ യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്ക് നാം എത്തിനിൽക്കുന്നത് ഇവിടെയാണ്.

നാം അഭിമുഖീകരിക്കേണ്ട നിഷേധിക്കാനാവാത്ത രണ്ട് വസ്തുതകളുണ്ട്. ഒന്ന്, കാലാവസ്ഥാ അസമത്വം ഉയർത്തുന്ന വെല്ലുവിളിയെ ഒരിക്കലും ഗൗരവത്തോടെ കാണാത്തതുകൊണ്ടുതന്നെ, ആഗോളതാപന വർദ്ധനവ് തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നതിൽ ലോകം പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാർബൺ ഉദ്‌വമനം വെട്ടിച്ചുരുക്കുന്നതിൽ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് അമിതമായ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്; കൂടുതൽ വിഭവങ്ങളുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രമല്ല അത്, മറിച്ച് മലിനീകരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരുടെ മേൽ കെട്ടിവെച്ചും അതിന് ഒരിക്കലും വില നൽകാതെയുമാണ് അവർ സമ്പത്ത് കുന്നുകൂട്ടിയത് എന്നത് കൊണ്ടുകൂടിയാണ്. വ്യവസായങ്ങൾ ഉൽപ്പാദനം നടത്താനായി വരുത്തിവെക്കുന്ന മലിനീകരണം വൃത്തിയാക്കാൻ നൽകേണ്ടിവരുന്ന ചെലവുപോലെ ഇതിനെ കരുതിയാൽ മതി. പഴയകാലത്ത് സംഭവിച്ചതും ഇതുതന്നെയാണ്; കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ്, മീഥെയ്ൻ തുടങ്ങിയ വാതകങ്ങൾ അന്തരീക്ഷമെന്ന പൊതുഇടത്തിലേക്ക് അനിയന്ത്രിതമായി പുറന്തള്ളപ്പെട്ടു. ഈ വാതകങ്ങൾ ദീർഘകാലം അന്തരീക്ഷത്തിൽ തങ്ങിനിൽക്കുന്നു എന്നത് പ്രശ്നത്തിന്റെ വ്യാപ്തി കൂട്ടി; ഉദാഹരണത്തിന്, 150 വർഷം മുമ്പ് പുറന്തള്ളപ്പെട്ട ചിലത് ഇന്നും അവിടെ അവശേഷിക്കുന്നുണ്ടാകാം. അന്തരീക്ഷത്തെ പതുക്കെ നിറഞ്ഞു കവിയുന്ന ഒരു പാത്രമായി സങ്കൽപ്പിച്ചാൽ, അതിന്റെ അപകടം എത്രത്തോളം രൂക്ഷമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

ഇതുകൊണ്ടാണ്, യഥാർത്ഥ കാലാവസ്ഥാ ഉടമ്പടി ഒപ്പുവെച്ച 34 വർഷം മുമ്പത്തെ റിയോ ഉച്ചകോടിയിൽ, ഉദ്‌വമനം വെട്ടിച്ചുരുക്കുന്നതിൽ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങൾ മുൻകൈയെടുക്കണമെന്ന് ധാരണയായത്. ചൈനയും ഇന്ത്യയും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ലോകത്തിലെ മറ്റു രാജ്യങ്ങൾക്ക് വികസനത്തിന് ഇടം ലഭിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു അത്. ഈ രാജ്യങ്ങൾക്ക് മലിനീകരണമില്ലാതെ വളരാൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ സാമ്പത്തിക സഹായവും സാങ്കേതിക വിദ്യാ കൈമാറ്റവും നൽകുമെന്നും ഉറപ്പുനൽകിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതിലൊന്നും സംഭവിച്ചില്ല. സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങൾ ഉദ്‌വമനം ആവശ്യമായ വേഗതയിൽ വെട്ടിച്ചുരുക്കാതിരിക്കുകയും, അന്ന് ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങളായിരുന്നവയിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്‌വമനം വർധിക്കുകയും ചെയ്തതോടെ, ലോകം ഇന്ന് കടുത്ത ദുരന്തങ്ങളുടെ വക്കിലാണ്. ഇതാണ് കാലാവസ്ഥാ അനീതി. ഇത് സംഭവിച്ചുകഴിഞ്ഞു, ഇനി തിരുത്താനാവില്ല. മറിച്ച്, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തിനെതിരായ പരിഹാരങ്ങളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കേണ്ടത് ഈ യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഉൾക്കൊണ്ടുകൊണ്ടുള്ള അനിവാര്യമായ മുൻഗണനയായിരിക്കണം.

കാലാവസ്ഥാ അസമത്വത്തിന് സമാനമായ മറ്റൊരു അനീതി കൂടിയുണ്ട്. നാം സമ്പന്നമെന്ന് കരുതുന്ന ലോകത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുയരുന്ന മാറ്റത്തിനായുള്ള മുറവിളി സാമൂഹിക അനീതിക്കെതിരെയുള്ളതാണ്. യുവാക്കളുടെ പ്രതിഷേധം അലയടിക്കുന്ന ഫ്രാൻസിൽ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ പൊതുചെലവുകളിൽ വൻ വെട്ടിക്കുറവാണ് വരുത്തിയിരിക്കുന്നത്; സ്പെയിനിലാകട്ടെ, താങ്ങാനാവുന്ന ചെലവിലുള്ള പാർപ്പിടങ്ങളുടെ ദൗർലഭ്യം ജനങ്ങളിൽ വലിയ അതൃപ്തിക്ക് കാരണമായിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ പലയിടത്തും. എന്നാൽ ഈ രാജ്യങ്ങളിലെല്ലാം സ്വകാര്യ സമ്പത്ത് വർദ്ധിക്കുകയും എക്കാലത്തേക്കാളും കൂടുതൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെടുകയുമാണ് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്. കാരണം, ഉദ്‌വമനത്തിന്റെ പുനർവിതരണം നടക്കാത്തതുപോലെ തന്നെ സമ്പത്തിന്റെ പുനർവിതരണവും അവിടെ ഒരിക്കലും സംഭവിച്ചതേയില്ല.

യഥാർത്ഥ മാറ്റത്തിനായി, യുവാക്കളുടെ രോഷത്തെ അവഗണിച്ചു തള്ളാതെ നാം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മൾ മന്ത്രിക്കാൻ മാത്രം ഭയപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളാണ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള അവർ ഉറക്കെ വിളിച്ച് പറയുന്നത്. ചുവരിലെഴുതിയ ആ യാഥാർത്ഥ്യം അവർക്ക് വ്യക്തമായി കാണാം: വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ആഗോളതാപനം, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് സൃഷ്ടിക്കുന്ന തൊഴിലനിശ്ചിതത്വം, അതിസമ്പന്നർക്ക് മാത്രം പ്രയോജനപ്പെടുന്ന സാമ്പത്തിക മാതൃക എന്നിവയ്ക്കിടയിൽ അവർ കുടുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു. അവരുടെ രോഷം നമുക്ക് നേരെ പിടിച്ച കണ്ണാടിയാണ്. വർത്തമാനകാലത്തെയും അവരുടെ ഭാവിയെയും മാറ്റിമറിക്കാൻ, നമുക്കായിത്തന്നെ, ഇനിയെങ്കിലും ആ രോഷത്തെ പൂർണ്ണമനസ്സോടെ ഉൾക്കൊള്ളാം.

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)