കേരളത്തിൽ കോഴിക്കോട് ജില്ലയിൽ നിന്നുള്ള 43 കാരനായ ഒരാൾ നിപ ബാധയെന്ന സംശയത്തെത്തുടർന്ന് വെന്റിലേറ്ററിന്റെ സഹായത്തോടെ അതീവ ഗുരുതരാവസ്ഥയിൽ കഴിയുകയാണ്. ഇത് സംസ്ഥാനത്ത് മാരകമായ ഈ വൈറസ് വവ്വാലുകളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് എങ്ങനെയാണ് വീണ്ടും വീണ്ടും പടരുന്നത് (Spillover) എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ ഒരിക്കൽക്കൂടി ഉയർത്തുന്നു. പൂനെയിലെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് വൈറോളജിയിൽ (NIV) നിന്നുള്ള അന്തിമ ലബോറട്ടറി സ്ഥിരീകരണത്തിനായി കാത്തുനിൽക്കാതെ തന്നെ ആരോഗ്യവകുപ്പ് അധികൃതർ സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കാനും നിയന്ത്രണ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കാനും ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. രോഗിയുമായി അടുത്ത സമ്പർക്കം പുലർത്തിയ അഞ്ച് പേരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നിരീക്ഷണത്തിലാക്കിയതായി അധികൃതർ അറിയിച്ചു.
കേരളത്തെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ പ്രതിരോധ നടപടികൾ ഇപ്പോൾ പരിചിതമാണ്. 2018-ൽ ആദ്യമായി നിപ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതിനുശേഷം, രോഗബാധ കണ്ടെത്താനും രോഗികളെ മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കാനും (Isolate) വ്യാപനം തടയാനും ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഒരു സംവിധാനം സംസ്ഥാനം കെട്ടിപ്പടുത്തിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, കേരളത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഈ വൈറസിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ ധാരണകൾ ഇപ്പോഴും പരിമിതമാണ്. ആദ്യത്തെ രോഗബാധയുണ്ടായി എട്ട് വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും, പഴംതീനി വവ്വാലുകളിൽ (Fruit bats) നിന്ന് നിപ ഏത് മാർഗ്ഗത്തിലൂടെയാണ് മനുഷ്യരിലേക്ക് എത്തുന്നതെന്ന് കണ്ടെത്താൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.
കോഴിക്കോട് നിന്നുള്ള റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, രോഗിക്ക് പനി ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് അദ്ദേഹം ഒരു ഗോഡൗൺ വാടകയ്ക്കെടുത്ത് സ്വയം വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നു. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹം തലച്ചോറിനെ ബാധിക്കുന്ന കടുത്ത എൻസെഫലൈറ്റിസ് (Acute encephalitis) ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു. അവസ്ഥ വഷളായതോടെ, നിപയാണെന്ന് ഡോക്ടർമാർ സംശയിക്കുന്നതിന് മുൻപായി ഇദ്ദേഹത്തെ വിവിധ ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു. ഈ ഗോഡൗണിന് പഴംതീനി വവ്വാലുകളുടെ സാന്നിധ്യവുമായി എന്തെങ്കിലും ബന്ധമുണ്ടോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷണം നടക്കുകയാണ്.
"ഈ ഘട്ടത്തിൽ പരിഭ്രാന്തിപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യമില്ല. രോഗി അടുത്തിടെ ഒരു ഗോഡൗൺ വാടകയ്ക്കെടുത്ത് സ്വന്തമായി വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നു. ആ പ്രക്രിയയ്ക്കിടയിലാകാം അദ്ദേഹത്തിന് രോഗബാധയേറ്റതെന്ന് ഞങ്ങൾ സംശയിക്കുന്നു," കേരള ആരോഗ്യ മന്ത്രി കെ. മുരളീധരൻ മാധ്യമപ്രവർത്തകരോട് പറഞ്ഞു. രോഗിക്ക് ആദ്യം പനി അനുഭവപ്പെടുകയും പിന്നീട് അത് കുറയുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, പനി കൂടുതൽ ശക്തമായി തിരിച്ചെത്തുകയും ഒടുവിൽ തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കേണ്ടി വരികയുമായിരുന്നു എന്ന് മന്ത്രി പറഞ്ഞു. രോഗബാധ സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, 2018-ന് ശേഷം ആവർത്തിച്ചുള്ള നിപ രോഗബാധകൾ കണ്ട സംസ്ഥാനത്തെ മറ്റൊരു സമ്പർക്ക സംക്രമണ പ്രതിഭാസമായി ഇത് മാറും.
2018-ൽ കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം ജില്ലകളിലാണ് കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി നിപ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. അന്ന് 17 പേർ മരണപ്പെട്ടു. ഈ രോഗബാധ ആരോഗ്യമേഖലയിലെ സുരക്ഷാ വീഴ്ചകളെ തുറന്നുകാട്ടുകയും, പുതുതായി ഉയർന്നുവരുന്ന പകർച്ചവ്യാധികളോടുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സമീപനത്തെ പുനർനിർമ്മിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് 2019-ൽ എറണാകുളത്ത് നിന്ന് ഒരു നിപ കേസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. 2021-ൽ കോഴിക്കോട്ട് പന്ത്രണ്ടുകാരൻ നിപ ബാധിച്ച് മരിച്ചു. 2023-ൽ കോഴിക്കോട്ട് മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് പരിമിതമായ തോതിൽ രോഗം പടർന്ന മറ്റൊരു ക്ലസ്റ്ററും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. കഴിഞ്ഞ വർഷം മലപ്പുറം ജില്ല ഒന്നിലധികം നിപ കേസുകളുടെ കേന്ദ്രമായി മാറി.
ഇതിൽ മലപ്പുറം വളാഞ്ചേരി സ്വദേശിയായ 42 വയസ്സുകാരിയുടെ കേസും ഉൾപ്പെടുന്നു, അവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ആദ്യം ഡെങ്കിപ്പനിയോട് സാദൃശ്യമുള്ളതായിരുന്നു. രോഗാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടാതിരുന്നതിനെത്തുടർന്ന് ഡോക്ടർമാർ അന്വേഷണം വ്യാപിപ്പിച്ചു. കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയിലാണ് രോഗം നിപയാണെന്ന് ആദ്യം വ്യക്തമായത്; പിന്നീട് പൂനെ എൻ.ഐ.വി ഇത് സ്ഥിരീകരിച്ചു. അധികൃതർ വിവിധ ജില്ലകളിലായി 112 സമ്പർക്കപ്പട്ടിക തയ്യാറാക്കുകയും അതിൽ 54 പേരെ ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതയുള്ളവരായി (High-risk) തരംതിരിക്കുകയും ചെയ്തു. പ്രതിരോധ നടപടികൾ വേഗത്തിലായിരുന്നെങ്കിലും രോഗബാധയുടെ യഥാർത്ഥ ഉറവിടം വ്യക്തമായിരുന്നില്ല.
രോഗബാധിതരായ ആളുകളിലും 'ടെറോപസ് മീഡിയസ്' (Pteropus medius) ഇനത്തിൽപ്പെട്ട പഴംതീനി വവ്വാലുകളിലും കണ്ടെത്തിയ നിപ വൈറസുകൾ ഒരേ വംശത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്ന് (Strain) ഈ മേഖലകളിൽ നടന്ന ഗവേഷണങ്ങൾ നിരന്തരം തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജീനോം സ്വീക്വൻസിങ് (Genome sequencing) വഴി വവ്വാലുകളും മനുഷ്യരിലെ രോഗബാധയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ആവർത്തിച്ച് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, രോഗസംക്രമണത്തിന്റെ കൃത്യമായ വഴി കണ്ടെത്തുന്നത് വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടേറിയ കാര്യമായി തുടരുന്നു.
കേരള വൺ ഹെൽത്ത് സെന്റർ ഫോർ നിപ റിസർച്ച് ആൻഡ് റീസിലിയൻസിന്റെ നോഡൽ ഓഫീസറും കോഴിക്കോട് ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ കമ്മ്യൂണിറ്റി മെഡിസിൻ പ്രൊഫസറുമായ ഡോ. ടി. എസ്. അനീഷ് മുൻപ് വ്യക്തമാക്കിയത്, ആദ്യമായി രോഗം ബാധിക്കുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് (Index patients) വവ്വാലുകളുമായി നേരിട്ട് സമ്പർക്കമുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയില്ലെന്നാണ്. "ആദ്യ രോഗികൾക്ക് വവ്വാലുകളുമായി നേരിട്ട് സമ്പർക്കമുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അവർ എങ്ങനെയെങ്കിലും വവ്വാലിന്റെ സ്രവങ്ങളുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വന്നിട്ടുണ്ടാകണം," മുൻപത്തെ അന്വേഷണ വേളയിൽ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിരുന്നു.
വവ്വാലിന്റെ ഉമിനീരോ മൂത്രമോ കലർന്ന് മലിനമായ പഴങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ വവ്വാലുകൾ കൂട്ടമായി തങ്ങുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെ സ്രവങ്ങളുമായുള്ള സമ്പർക്കം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പല സാധ്യതകളും ഗവേഷകർ പരിശോധിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ തെളിവുകൾ ഇപ്പോഴും അപൂർണ്ണമാണ്. മുൻപത്തെ നിപ കേസുകളുടെ രോഗനിർണ്ണയത്തിലും മാനേജ്മെന്റിലും പങ്കാളിയായിരുന്ന ക്രിട്ടിക്കൽ കെയർ വിദഗ്ധൻ ഡോ. അനൂപ് കുമാർ എ.എസും ഈ ബുദ്ധിമുട്ട് ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്. രോഗബാധയുണ്ടായ സമയത്ത് പഴങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, കേരളത്തിൽ ഈ സാമ്പിളുകളിൽ നിന്നൊന്നും വൈറസിനെ വേർതിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. "പഴങ്ങളുടെ സാമ്പിളുകളെല്ലാം നെഗറ്റീവ് ആയിരുന്നു," അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
മറ്റൊരു നിപ ഹോട്ട്സ്പോട്ടായ ബംഗ്ലാദേശും സമാനമായ അനിശ്ചിതത്വം നേരിട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ വവ്വാലുകളുടെ സ്രവങ്ങൾ കലർന്ന ഈന്തപ്പനച്ചാറാണ് (Date palm sap) അവിടെ പ്രധാന രോഗസംക്രമണ വഴിയെന്ന് ഗവേഷകർ പിന്നീട് കണ്ടെത്തി. ആ കണ്ടെത്തൽ കൃത്യമായ പ്രതിരോധ നടപടികൾ രൂപീകരിക്കാൻ അവരെ സഹായിച്ചു. എന്നാൽ കേരളത്തിന് ഇതുവരെ അങ്ങനെയൊരു സ്രോതസ്സ് കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.
രോഗം എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യരിലേക്ക് പടരുന്നതെന്ന് അറിയാത്തപക്ഷം, രോഗബാധ തടയുന്നതിന് പകരം രോഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതിന് ശേഷം മാത്രം പ്രതികരിക്കാൻ അധികൃതർ നിർബന്ധിതരാകുന്നു എന്നതുകൊണ്ടാണ് ഈ പോരായ്മ വലിയൊരു പ്രശ്നമാകുന്നത്. മനുഷ്യരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും ആരോഗ്യം തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ അംഗീകരിക്കുന്ന 'വൺ ഹെൽത്ത്' (One Health) തത്വങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് കേരളം ഇപ്പോൾ നീങ്ങുന്നത്.
അടുത്തിടെ മലപ്പുറത്ത് നടന്ന അന്വേഷണങ്ങളിൽ, ആരോഗ്യ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആയിരക്കണക്കിന് വീടുകളിൽ പനി നിരീക്ഷണം നടത്തിയിരുന്നു. ആരോഗ്യ-മൃഗസംരക്ഷണ വകുപ്പുകൾ സംയുക്തമായി വളർത്തുമൃഗങ്ങൾക്ക് രോഗബാധയുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കുകയും സാമ്പിളുകൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ വന്യജീവികളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയുന്നു. "വന്യമൃഗങ്ങളെ പിന്തുടരുന്നതിനും പരിശോധിക്കുന്നതിനുമുള്ള ബുദ്ധിമുട്ട് കാരണം അവയെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിൽ ഞങ്ങൾക്ക് പരിമിതികളുണ്ട്. അതിനാൽ, മനുഷ്യരുമായി അടുത്ത സമ്പർക്കം പുലർത്താൻ സാധ്യതയുള്ള പൂച്ചകളിലും നായകളിലും ഞങ്ങൾ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കും," മലപ്പുറം ജില്ലാ സർവൈലൻസ് ഓഫീസർ സി. ഷുബിൻ മുൻപ് പറഞ്ഞിരുന്നു.
ബാധിക്കപ്പെട്ട പല പ്രദേശങ്ങളും വയനാടിനോട് അതിർത്തി പങ്കിടുന്ന വനമേഖലകൾക്ക് സമീപമാണ്. പേരാമ്പ്ര, കുറ്റ്യാടി, ജാനകിക്കാട് വനങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുണ്ടായ രോഗബാധകൾ വന്യജീവികളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളും കൃഷിയിടങ്ങളും മനുഷ്യവാസ കേന്ദ്രങ്ങളും തമ്മിലുള്ള മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന അതിരുകളിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. വയനാട്ടിലെ പഴംതീനി വവ്വാലുകളിൽ നിപ വൈറസിന്റെ സാന്നിധ്യം എൻ.ഐ.വി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. 2024-ൽ മലപ്പുറത്ത് നിപ ബാധിച്ച് മരിച്ച 14 വയസ്സുകാരനും വയനാടിനോട് ചേർന്നുള്ള പ്രദേശത്ത് നിന്നുള്ളവനായിരുന്നു. പരാഗണത്തിലും വിത്ത് വിതരണത്തിലും പഴംതീനി വവ്വാലുകൾ പ്രധാന പാരിസ്ഥിതിക പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്; അതിനാൽ അവയെ വില്ലന്മാരായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതിനെതിരെ വിദഗ്ദ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. വാസസ്ഥലങ്ങളിലെ മാറ്റങ്ങൾ, ഭൂവിനിയോഗത്തിലെ മാറ്റങ്ങൾ, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ പെരുമാറ്റം എന്നിവ വൈറസ് പടരുന്നതിനുള്ള പുതിയ സാഹചര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് മനസ്സിലാക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാന വെല്ലുവിളി.
മുൻകാല രോഗബാധകളുടെയോ വവ്വാലുകളിൽ വൈറസ് സാന്നിധ്യം കണ്ടെത്തിയതിന്റെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം, കണ്ണൂർ, വയനാട്, എറണാകുളം എന്നീ ജില്ലകളെ നിപ ഹോട്ട്സ്പോട്ടുകളായി കേരളം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2018 മുതൽ ആശുപത്രികൾ ഇൻഫെക്ഷൻ കൺട്രോൾ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ ശക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഡോക്ടർമാർ ഇപ്പോൾ വ്യക്തമല്ലാത്ത എൻസെഫലൈറ്റിസ് ലക്ഷണങ്ങളെ വലിയ ജാഗ്രതയോടെയാണ് കാണുന്നത്; പെട്ടെന്നുള്ള ഐസൊലേഷൻ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രോഗപ്രതിരോധത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ നടപടികൾ ഭൂരിഭാഗം സമ്പർക്ക സംക്രമണ കേസുകളും വലിയൊരു രോഗവ്യാപന ശൃംഖലയായി മാറുന്നത് തടയാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.
എന്നാൽ, ഈ വിജയം ഫീൽഡ് തലത്തിൽ വിശദമായ അന്വേഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള സമയത്തെയും ലഭ്യമായ കേസുകളുടെ എണ്ണത്തെയും പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നുമുണ്ട്. കേരളത്തിലെ നിപ വൈറസ് വംശങ്ങളിൽ മാറ്റം വരുന്നുണ്ടോ എന്നും ബംഗ്ലാദേശിൽ കാണുന്നവയുമായി അവയ്ക്ക് എന്തെങ്കിലും ബന്ധമുണ്ടോ എന്നും മനസ്സിലാക്കാൻ വൈറസിന്റെ ജീനോം സ്വീക്വൻസുകൾ വേഗത്തിൽ പങ്കുവെക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ പറയുന്നു. നിപ കടുത്ത എൻസെഫലൈറ്റിസിനും ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾക്കും ഉയർന്ന മരണനിരക്കിനും കാരണമാകും. ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഇത് മനുഷ്യരിൽ നിന്ന് മനുഷ്യരിലേക്ക് പടരാനും സാധ്യതയുണ്ട്.
(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)