ഡിആർസിയിലും ഉഗാണ്ടയിലും എബോള പടരാതിരിക്കാൻ തീവ്രശ്രമം; പ്രതിരോധം ഇത്രയും സങ്കീർണ്ണമാകാൻ കാരണമെന്ത്?

ഡെമോക്രാറ്റിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് കോംഗോ (ഡിആർസി) അതിരൂക്ഷമാകുന്ന എബോള മഹാമാരിയെ നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇതുവരെ 600-ഓളം കേസുകൾ കണ്ടെത്തുകയും 130-ലധികം മരണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പനി, കടുത്ത ക്ഷീണം, പേശി വേദന, തുടർന്ന് ഛർദ്ദിയും വയറിളക്കവും ഉണ്ടാക്കുന്ന അപൂർവ്വമായ ഒരു വൈറസ് രോഗമാണ് എബോള. ഇത് പിന്നീട് ശരീരത്തിനുള്ളിലെ രക്തസ്രാവത്തിന് (Hemorrhagic stage) കാരണമായേക്കാം. ഇത് ഛർദ്ദിയിലും മലത്തിലും രക്തത്തിന്റെ സാന്നിധ്യമായി പ്രകടമാകാം. കൂടാതെ മൂക്ക്, പല്ലിന്റെ അണപ്പല്ലുകൾ (ഈറുകൾ), യോനി, സൂചി കുത്തിയ പാടുകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നും രക്തസ്രാവം ഉണ്ടായേക്കാം.

എബോള പ്രധാനമായും പകരുന്നത് രക്തം, മലം, ഛർദ്ദി തുടങ്ങിയ ശരീരസ്രവങ്ങളുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയാണ്. രോഗബാധിതമായ പ്രതലങ്ങളിൽ സ്പർശിക്കുന്നതിലൂടെയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ മൃതദേഹങ്ങളുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയോ ഇത് പകരാം. എന്നാൽ നേരിട്ടുള്ള സമ്പർക്കം ഇല്ലാത്ത മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളിലൂടെയും ഇത് പടരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

അപൂർവ്വമായ ബുന്ദിബുഗ്യോ (Bundibugyo) വകഭേദം മൂലമുണ്ടായ നിലവിലെ ഈ രോഗവ്യാപനം, എബോളയാണെന്ന് ആദ്യമായി സ്ഥിരീകരിച്ചത് മെയ് 15-നാണ്. എന്നാൽ രോഗം സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന സമയത്തുതന്നെ ഏതാണ്ട് 246 കേസുകൾ ഉണ്ടെന്നാണ് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.

രോഗനിരീക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ശക്തമാക്കിയതോടെ, രോഗവ്യാപനം കണക്കാക്കിയതിന്റെ ഇരട്ടിയിലധികമാണെന്ന് വ്യക്തമാവുകയും, ഇത് ഉഗാണ്ടയിലേക്ക് കൂടി പടരുകയും ചെയ്തു.

അങ്ങനെയെങ്കിൽ, വൈറസിനെ നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കാൻ ആരോഗ്യ അധികാരികൾ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? ഇത് ഇത്ര വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാകാൻ കാരണമെന്താണ്?

കൂടാതെ, ആഫ്രിക്കയിലെയും ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിലെയും ആരോഗ്യ അധികാരികൾക്ക് മുൻകാല രോഗവ്യാപനങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്തെല്ലാം പാഠങ്ങളാണ് പഠിക്കാനുള്ളത്?

എങ്ങനെയാണ് ഇത്രയധികം ആളുകൾക്ക് ഇത്ര പെട്ടെന്ന് രോഗം ബാധിച്ചത്?

എബോളയ്ക്ക് രണ്ട് മുതൽ മൂന്ന് ആഴ്ച വരെയോ അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ കൂടുതലോ നീളുന്ന ഒരു ദീർഘമായ ഇൻകുബേഷൻ കാലയളവ് (Incubation period - രോഗാണു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രകടമാകുന്നതുവരെയുള്ള സമയം) ഉണ്ട്. ഇതിനർത്ഥം രോഗബാധിതരുടെ എണ്ണം കുറഞ്ഞത് മാർച്ച് അല്ലെങ്കിൽ ഏപ്രിൽ മാസം മുതൽക്കേ വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്നാണ്.

ഞങ്ങളുടെ പകർച്ചവ്യാധി മുൻകൂർ മുന്നറിയിപ്പ് സംവിധാനമായ 'എപിവാച്ച്' (Epiwatch), ഏപ്രിൽ 13-ന് തന്നെ ഡിആർസിയിൽ അജ്ഞാതമായ ഒരു രോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിരുന്നു. ഇതിലും മുൻപ്, മാർച്ച് 13-ന് തന്നെ ഹെമറാജിക് പനി (ശരീരത്തിനകത്ത് രക്തസ്രാവമുണ്ടാക്കുന്ന പനി) റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടതായും ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിരുന്നു.

എബോളയുടെ സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന 'സയർ' (Zaire) വകഭേദത്തെ ലക്ഷ്യമിട്ട് തുടക്കത്തിൽ പരിശോധനകൾ നടത്തിയതാകാം എബോള രോഗനിർണ്ണയം വൈകാൻ കാരണം. ഇതിനായി 'ബുന്ദിബുഗ്യോ' (Bundibugyo) വകഭേദത്തിന് അനുയോജ്യമായ പ്രത്യേക പരിശോധനകൾ തന്നെ നടത്തേണ്ടതുണ്ട്.

എംപോക്സ് (Mpox), തടുപ്പൻ/അഞ്ചാംപനി (Measles) തുടങ്ങിയ മറ്റ് ഗുരുതരമായ രോഗവ്യാപനങ്ങളും, അതോടൊപ്പം പോഷകാഹാരക്കുറവും വിട്ടുമാറാത്ത മലേറിയയും ഡിആർസി നേരിടുന്നുണ്ട്.

സാഹചര്യങ്ങളുടെ ഈ പശ്ചാത്തലം പകർച്ചവ്യാധികളുടെ തീവ്രത വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും അവ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നത് കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടിലാക്കുന്നതിനും കാരണമാകുന്നു

മുൻകാല രോഗവ്യാപനങ്ങൾ എത്രത്തോളം വലുതായിരുന്നു?

ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ എബോള മഹാമാരി 2014-ൽ പശ്ചിമാഫ്രിക്കയിലുണ്ടായ രോഗവ്യാപനമായിരുന്നു; അന്ന് 28,000-ത്തിലധികം കേസുകളാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്. 'സയർ' (Zaire) വകഭേദം മൂലമുണ്ടായ ഈ രോഗബാധയെത്തുടർന്ന് 11,000-ത്തിലധികം ആളുകൾ മരണപ്പെട്ടു. ആ പകർച്ചവ്യാധിയുടെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ ഘട്ടത്തിൽ വാക്സിനുകൾ ലഭ്യല്ലാതിരുന്നതാണ് മരണസംഖ്യ ഉയരാൻ കാരണമായത്.

ഡിആർസിയിൽ ഇതിന് മുൻപ്, അതായത് 2025-ന്റെ അവസാനത്തിലാണ് 64 കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഒരു രോഗവ്യാപനമുണ്ടായത്. ഡിആർസിയിലെ ഏറ്റവും വലിയ എബോള വ്യാപനം 3,000-ത്തിലധികം കേസുകളോടെ 2018-2019 കാലഘട്ടത്തിലായിരുന്നു. ഇവ രണ്ടും 'സയർ' (Zaire) വകഭേദം മൂലമാണുണ്ടായത്.

ചരിത്രത്തിൽ ഇതിനുമുൻപ് രണ്ട് തവണ മാത്രമാണ് ബുന്ദിബുഗ്യോ (Bundibugyo) വകഭേദത്തിന്റെ വ്യാപനം ഉണ്ടായിട്ടുള്ളത്. ആദ്യത്തേത്, 2007-ൽ ഡിആർസി അതിർത്തിയോട് ചേർന്നുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ ഉഗാണ്ടയിലെ ബുന്ദിബുഗ്യോ ജില്ലയിലായിരുന്നു; അന്ന് 149 കേസുകളാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്. രണ്ടാമത്തേത് 2012-ൽ ഡിആർസിയിലായിരുന്നു, അന്ന് 57 കേസുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ നിലവിലെ ബുന്ദിബുഗ്യോ രോഗവ്യാപനം ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലുതാണ്.

ബുന്ദിബുഗ്യോ വകഭേദം സയർ വകഭേദത്തോളം മാരകമല്ലെങ്കിലും, രോഗബാധിതരായ 30 മുതൽ 50 ശതമാനം വരെ ആളുകളുടെ മരണത്തിന് ഇത് കാരണമായേക്കാം. നിലവിലെ പകർച്ചവ്യാധിയിലെ മരണനിരക്ക് 30 ശതമാനത്തിനടുത്താണ്; ഏതാണ്ട് 600 കേസുകളിൽ നിന്നായി 139 മരണങ്ങൾ ഇതിനകം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

ചികിത്സകളും വാക്സിനുകളും ലഭ്യമായ സയർ വകഭേദത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ബുന്ദിബുഗ്യോ വകഭേദത്തിന് അംഗീകൃത മരുന്നുകളോ വാക്സിനുകളോ നിലവിലില്ല.

എന്നിരുന്നാലും, ഒരു മോണോക്ലോണൽ ആന്റിബോഡിയുടെയും (Monoclonal antibody), കോവിഡിന് കൂടി ഉപയോഗിക്കുന്ന ആന്റിവൈറൽ മരുന്നായ റെംഡിസിവിറിന്റെയും (Remdesivir) ക്ലിനിക്കൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO) സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

മരുന്നിതര പ്രതിരോധ മാർഗ്ഗങ്ങൾ (Non-pharmaceutical measures) കൂടുതൽ ശക്തമാക്കിയില്ലെങ്കിൽ മരണനിരക്ക് ഇനിയും ഉയർന്നേക്കാം.

ഇത് എങ്ങനെ തടയാം?

ഏകോപിപ്പിച്ചുള്ള രോഗനിരീക്ഷണത്തിലൂടെയും പ്രതിരോധ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും (Surveillance and containment) ഈ മഹാമാരിയെ തടയാൻ സാധിക്കും. രോഗബാധിതരെ കണ്ടെത്തുക, അവർ മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് രോഗം പടർത്താതിരിക്കാൻ അവരെ ഐസൊലേഷനിലാക്കുക (മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കുക), അവരുടെ സമ്പർക്കപ്പട്ടികയിലുള്ളവരെ (Contacts) കണ്ടെത്തുകയും ക്വാറന്റീനിലാക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന മാർഗ്ഗങ്ങൾ.

2014-ൽ യാതൊരുവിധ ചികിത്സകളോ വാക്സിനുകളോ ലഭ്യമല്ലാതിരുന്ന കാലത്ത് ഇത്തരം പ്രതിരോധ നടപടികൾ മാത്രമാണ് എബോള മഹാമാരിയെ നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കിയത്. മഹാമാരികളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതിൽ ആരോഗ്യസംരക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളുടെ ശേഷി (Health system capacity) എത്രത്തോളം നിർണ്ണായകമാണെന്നാണ് ഇത് കാണിക്കുന്നത്.

2014-ലെ രോഗവ്യാപന സമയത്ത് എബോള രോഗികൾക്കായി ആവശ്യത്തിന് കിടക്കകൾ ലഭ്യമായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ രോഗവ്യാപനം നിയന്ത്രണവിധേയമാക്കാൻ ആരോഗ്യ അധികാരികൾ താൽക്കാലിക ടെന്റ് ആശുപത്രികൾ നിർമ്മിച്ചു. നിലവിൽ ആശുപത്രികൾ രോഗികളെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞുകവിയുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടായാൽ ഈ മാർഗ്ഗവും പരിഗണിക്കാവുന്നതാണ്.

എബോള രോഗനിർണ്ണയം നടത്തുന്ന കാര്യത്തിൽ ഡിആർസിയുടെ ശേഷി പരിമിതമാണ്, അതിനാൽ രോഗനിരീക്ഷണവും പരിശോധനകളും വ്യാപിപ്പിക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. പരിശോധനാ സൗകര്യങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ക്ലിനിക്കൽ ലക്ഷണങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള നിർവ്വചനം (ഉദാഹരണത്തിന്: "പനിയും രക്തസ്രാവവും ഉണ്ടെങ്കിൽ രോഗബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കേസ് ആയി കണക്കാക്കാം") ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

കമ്മ്യൂണിറ്റി ചർച്ചകളും പ്രാദേശിക വാർത്താ റിപ്പോർട്ടുകളും വഴി പകർച്ചവ്യാധികളുടെ സൂചനകൾ നൽകാൻ സാധിക്കുന്ന 'ഓപ്പൺ സോഴ്സ് ഇന്റലിജൻസ്' പോലുള്ള ലളിതമായ രോഗനിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങൾ ഇതിന് സഹായകരമാകും. സംശയാസ്പദമായ കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിനായി ജനങ്ങൾക്ക് പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ (Incentives) നൽകുന്നതും ഗുണം ചെയ്യും.

അതോടൊപ്പം തന്നെ, പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുമായും കമ്മ്യൂണിറ്റി നേതാക്കളുമായും താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ഒന്നിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. 2014-ലെ രോഗവ്യാപന കാലത്ത് ആരോഗ്യ ബോധവൽക്കരണം നൽകാനെത്തിയ എട്ട് എബോള പ്രതിരോധ പ്രവർത്തകരെ നാട്ടുകാർ കൊലപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പരസ്പര വിശ്വാസവും ജനങ്ങളുമായുള്ള നല്ല ബന്ധവും എത്രത്തോളം പ്രധാനമാണെന്നാണ് ഈ സംഭവം വ്യക്തമാക്കുന്നത്.

ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ, രോഗികളുമായി അടുത്ത സമ്പർക്കമുള്ളവർ, ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർ എന്നിവർ അതീവ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടതുണ്ട്

എബോള പ്രധാനമായും പകരുന്നത് രക്തം, മറ്റ് ശരീരസ്രവങ്ങൾ എന്നിവയുമായുള്ള സമ്പർക്കത്തിലൂടെയാണ്. എബോള രോഗികളുമായി അടുത്ത സമ്പർക്കമുള്ളവർ, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ, മൃതദേഹത്തിൽ തൊട്ടുകൊണ്ടുള്ള പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവർ എന്നിവരാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ രോഗസാധ്യതയുള്ളവർ.

ഒരു അമേരിക്കൻ മിഷനറി ഡോക്ടർ ഉൾപ്പെടെ കുറഞ്ഞത് നാല് ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്കെങ്കിലും ഇതിനകം രോഗബാധ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.

ഈ രോഗത്തിന്റെ ഉയർന്ന മരണനിരക്ക് കണക്കിലെടുത്ത്, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർക്ക് ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള വ്യക്തിഗത സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങൾ (Personal protective equipment/PPE) നൽകേണ്ടതുണ്ട്.

മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ സാധിക്കും?

യാത്രകൾ വഴി ഏത് രാജ്യത്തും രോഗബാധ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതിനാൽ എബോള നാമെല്ലാവരെയും ബാധിക്കുന്ന ഒരു ആശങ്കയാണ്. 2014-ലെ പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ മഹാമാരിയുടെ സമയത്ത്, രോഗം പ്രധാനമായി ബാധിച്ച രാജ്യങ്ങൾക്ക് പുറത്തും കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു; ഇതിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേസുകൾ നൈജീരിയയിലായിരുന്നു.

ടെക്സസിൽ (Texas) ആദ്യമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഒരു കേസ് കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയുന്നതിൽ ഉണ്ടായ പരാജയം, ആരോഗ്യ പ്രവർത്തകർ ഉൾപ്പെടെ മറ്റ് നാല് പേർക്ക് കൂടി രോഗം പകരുന്നതിന് കാരണമായി.

ഹന്താവൈറസ് (Hantavirus) ആയാലും എബോള ആയാലും, ആശുപത്രികളിൽ രോഗവ്യാപനം ഉണ്ടാകുന്നത് തടയാൻ ആവശ്യമായ അറിവും പ്രാപ്തിയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ എമർജൻസി വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമാണ്.

എമർജൻസി ട്രിയാഷിലെ (Emergency triage - രോഗതീവ്രത അനുസരിച്ച് മുൻഗണന നിശ്ചയിക്കുന്ന വിഭാഗം) തിരക്കുള്ള ജീവനക്കാർ, രോഗി അടുത്തിടെ വിദേശയാത്ര നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നോ അവർക്ക് മാരകമായ പകർച്ചവ്യാധി ഉണ്ടാകാമെന്നോ തിരിച്ചറിയാതെ, പനിയുള്ള ഒരാളെ മണിക്കൂറുകളോളം വെയ്റ്റിംഗ് റൂമിലേക്ക് തിരികെ അയച്ചേക്കാം. ദക്ഷിണ കൊറിയയിൽ, മാരകമായ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് റെസ്പിറേറ്ററി സിൻഡ്രോം (MERS) വൈറസ് ബാധിച്ച ഒരാൾ മണിക്കൂറുകളോളം എമർജൻസി വിഭാഗത്തിൽ കഴിഞ്ഞത് അവിടെ വലിയൊരു രോഗവ്യാപനത്തിന് കാരണമായിരുന്നു.

ആശുപത്രികൾക്ക് ഉപയോഗപ്രദമായ ഒരു മാർഗ്ഗം, ട്രിയാഷ് സമയത്ത് ജീവനക്കാരെ സഹായിക്കുന്ന ഡിസിഷൻ-സപ്പോർട്ട് സിസ്റ്റം (Decision-support system) ആണ്. ഇത് രോഗിയുടെ യാത്രാ ചരിത്രം ചോദിച്ചറിയാൻ ജീവനക്കാരെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും, അവർ സന്ദർശിച്ച രാജ്യത്തെ രോഗവ്യാപനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിലൂടെ, മാരകമായ അണുബാധയുള്ള രോഗികൾ മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് രോഗം പടർത്തുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ അവരെ ഐസൊലേഷനിലാക്കാൻ സാധിക്കും.

മറ്റൊരു ആശങ്ക എന്തെന്നാൽ, രോഗവ്യാപനം വളരെ വലുതാവുകയാണെങ്കിൽ, രോഗമുക്തി നേടിയ ശേഷവും മാസങ്ങളോളമോ അതിൽ കൂടുതലോ ശരീരത്തിൽ വൈറസിനെ വഹിക്കുന്നവർ (Survivors) ഉണ്ടായേക്കാം എന്നതാണ്. ഈ മഹാമാരി അവസാനിച്ചതിന് ശേഷവും, ഇവരുടെ ശുക്ലം, അമ്നിയോട്ടിക് ദ്രാവകം (പനിനീർ), മുലപ്പാൽ, പ്ലാസന്റയിലെ (മറുപിള്ള) ദ്രാവകം അല്ലെങ്കിൽ കണ്ണിലെ ദ്രാവകം തുടങ്ങിയ ശരീരസ്രവങ്ങളുമായി സമ്പർക്കമുണ്ടായാൽ മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് രോഗം പടരുന്നത് തുടരാം.

ലോകാരോഗ്യ സംഘടന (WHO) ഇതിനെ അന്താരാഷ്ട്ര ആശങ്കയുള്ള പൊതുജനാരോഗ്യ അടിയന്തരാവസ്ഥയായി (Public health emergency of international concern) പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് സഹായകരമാകും; കാരണം ഇത് രോഗനിയന്ത്രണത്തിനായുള്ള അധിക നടപടികളും വിഭവങ്ങളും ലഭ്യമാക്കാൻ സഹായിക്കും.

സി. റെയ്‌ന മക്കിന്റൈർ (പ്രൊഫസർ ഓഫ് ഗ്ലോബൽ ബയോസെക്യൂരിറ്റി, NHMRC L3 റിസർച്ച് ഫെലോ, ഹെഡ് - ബയോസെക്യൂരിറ്റി പ്രോഗ്രാം, കിർബി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, UNSW സിഡ്നി); ആഷ്‌ലി ക്വിഗ്ലി (സീനിയർ റിസർച്ച് അസോസിയേറ്റ്, ഗ്ലോബൽ ബയോസെക്യൂരിറ്റി, UNSW സിഡ്നി); മോഹന പ്രിയ ഗുണശേഖരൻ (റിസർച്ച് അസോസിയേറ്റ്, ബയോസെക്യൂരിറ്റി പ്രോഗ്രാം, കിർബി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്, UNSW സിഡ്നി); നൂർ ജഹാൻ ബീഗം ബാരി (റിസർച്ച് ഓഫീസർ, ഇൻഫെക്ഷ്യസ് ഡിസീസ് ആൻഡ് ബയോസെക്യൂരിറ്റി, UNSW സിഡ്നി).

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)