വനിതാ സംവരണ ബിൽ: സ്വന്തം ഭേദഗതി പരിഷ്കരിക്കാനൊരുങ്ങി ഇന്ത്യ

പ്രസ് ഇൻഫർമേഷൻ ബ്യൂറോ (PIB) പുറത്തുവിട്ട വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം, 2026 ഏപ്രിൽ 9-ന് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി എഴുതിയ ഒരു ലേഖനത്തിൽ, "സ്ത്രീ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിലെ ഏതൊരു കാലതാമസവും നമ്മുടെ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരവും എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള കഴിവും ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലെ കാലതാമസമാണ്" എന്ന് പ്രസ്താവിച്ചു. 2029-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പും വരാനിരിക്കുന്ന നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും വനിതാ സംവരണത്തോടെ നടത്തേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ആഹ്വാനം ചെയ്തു. നാല് ദിവസത്തിന് ശേഷം, ഏപ്രിൽ 13-ന് ന്യൂഡൽഹിയിലെ വിജ്ഞാൻ ഭവനിൽ നടന്ന നാരീശക്തി വന്ദൻ സമ്മേളനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം 2029 എന്ന കൃത്യമായ സമയപരിധി നിശ്ചയിക്കുകയും ഏപ്രിൽ 16 മുതൽ പാർലമെന്റ് ഈ വിഷയം പരിഗണിക്കുമെന്ന് സ്ഥിരീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഈ നിലപാട് ശരിയാണ്. ഇതിനുള്ള സമയക്രമം അടിയന്തിരവുമാണ്. ഇത് അടിയന്തിരമാകാനുള്ള കാരണം സർക്കാരിന്റെ തന്നെ 2023-ലെ നിയമം അതിനെ അത്തരത്തിലാക്കി എന്നതാണ്.

2023-ലെ നിയമവും കാലതാമസവും

2023-ൽ പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ഭരണഘടന (നൂറ്റിയാറാമത് ഭേദഗതി) നിയമം (നാരീശക്തി വന്ദൻ അധിനിയമം), ലോക്സഭയിലും ഡൽഹി ദേശീയ തലസ്ഥാന പ്രദേശം ഉൾപ്പെടെയുള്ള എല്ലാ സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലും മൂന്നിലൊന്ന് സീറ്റുകൾ സ്ത്രീകൾക്കായി സംവരണം ചെയ്യുന്നു (പി.ഐ.ബി വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം).

ഈ നിയമം നിലവിൽ വന്നതിന് ശേഷം നടത്തുന്ന സെൻസസ് (ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പ്) പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിന് ശേഷം മാത്രമേ സംവരണം പ്രാബല്യത്തിൽ വരികയുള്ളൂ. ആ സെൻസസിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, സ്ത്രീകൾക്കായി സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്യുന്നതിനായി മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയം (delimitation) നടത്തും. പി.ആർ.എസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് റിസർച്ച് പ്രകാരം, ഈ സംവരണം 15 വർഷത്തേക്ക് നൽകും, ഇത് പാർലമെന്റിന് നീട്ടാവുന്നതാണ്.

2023 സെപ്റ്റംബറിൽ നടന്ന പാർലമെന്റ് ചർച്ചയിൽ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി അമിത് ഷാ സഭയെ അറിയിച്ചത്, മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയ കമ്മീഷൻ ഒരു റിട്ടയേർഡ് സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജി അധ്യക്ഷനായ അർദ്ധ-ജുഡീഷ്യൽ സംവിധാനമാണെന്നും അത് സംവരണം ചെയ്യേണ്ട മൂന്നിലൊന്ന് സീറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുമെന്നുമാണ്. 2024-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ശേഷം സെൻസസും മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയവും വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുമെന്നും കാലതാമസം ഉണ്ടാവില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പാർലമെന്റിന് ഉറപ്പ് നൽകി.

2021-ൽ നടക്കേണ്ടിയിരുന്ന ഇന്ത്യയുടെ ദശവത്സര സെൻസസ് കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക് കാരണം മാറ്റിവച്ചിരുന്നു. 2027-ലെ ജനസംഖ്യാ സെൻസസ് നടത്താനുള്ള സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനം 2025 ജൂൺ 16-ന് ഗസറ്റിൽ വിജ്ഞാപനം ചെയ്തു. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലായാണ് സെൻസസ് നടക്കുന്നത്. ഒന്നാം ഘട്ടം (വീട് പട്ടികപ്പെടുത്തലും ഭവന സെൻസസും) 2026 ഏപ്രിൽ 1-ന് തുടങ്ങി സെപ്റ്റംബർ വരെ തുടരും. രണ്ടാം ഘട്ടം (ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പ്) 2027 ഫെബ്രുവരിയിൽ നടക്കും. സെൻസസിന്റെ റഫറൻസ് തീയതി 2027 മാർച്ച് 1 അർദ്ധരാത്രിയാണ്. ഈ മുഴുവൻ പ്രക്രിയക്കുമായി 11,718.24 കോടി രൂപ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അനുവദിച്ചു. 36 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി 7,092 സബ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളിലും ഏകദേശം 6,39,902 ഗ്രാമങ്ങളിലുമായി 30 ലക്ഷത്തിലധികം ഉദ്യോഗസ്ഥർ ഇതിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

സെൻസസ് പൂർത്തിയായ ശേഷമാണ് മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയം നടക്കുന്നത്. നിലവിലുള്ള നിയമമനുസരിച്ച്, അടുത്ത പുനർനിർണ്ണയ പ്രക്രിയ 2026-ന് ശേഷമുള്ള ആദ്യ സെൻസസിന് ശേഷം മാത്രമേ നടത്താൻ കഴിയൂ. 2002-ലെ ഡിലിമിറ്റേഷൻ ആക്ട് പ്രകാരം രൂപീകരിച്ച അവസാന കമ്മീഷൻ 2001-ലെ സെൻസസ് വിവരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാക്കാൻ അഞ്ച് വർഷമെടുത്തു. 2027-ലെ സെൻസസിന് ശേഷമുള്ള സമാനമായ ഒരു പ്രക്രിയ സംവരണം നടപ്പിലാക്കുന്നത് 2029-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് അപ്പുറത്തേക്ക് തള്ളും.

നിർദ്ദിഷ്ട ഭേദഗതി

മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് തങ്ങൾ തന്നെ ഉണ്ടാക്കിയ ഈ നിബന്ധന നീക്കം ചെയ്യാൻ ഇപ്പോൾ പാർലമെന്റിനോട് ആവശ്യപ്പെടുകയാണ്. 2011-ലെ സെൻസസ് അടിസ്ഥാനമാക്കി മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയം സാധ്യമാക്കുന്നതിനായി 2023-ലെ നിയമത്തിലെ ആർട്ടിക്കിൾ 334-എ സർക്കാർ ഭേദഗതി ചെയ്യും. കൂടാതെ, 1971-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ലോക്സഭാ സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം 2026 വരെ മരവിപ്പിച്ച 2001-ലെ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതിയും (84-ാം ഭേദഗതി) സർക്കാർ ഭേദഗതി ചെയ്യും. 2011-ലെ സെൻസസ് വിവരങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി ലോക്സഭയുടെ അംഗബലം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഈ നിയന്ത്രണം നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.

നിർദ്ദിഷ്ട ഭേദഗതികൾ ലോക്സഭാ സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം 543-ൽ നിന്ന് 816 ആയി ഉയർത്തും. ഇതിൽ മൂന്നിലൊന്ന്, അതായത് 273 സീറ്റുകൾ സ്ത്രീകൾക്കായി സംവരണം ചെയ്യും. ഇതിനായി ഏപ്രിൽ 16 മുതൽ 18 വരെ പാർലമെന്റിന്റെ പ്രത്യേക സമ്മേളനം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ രണ്ട് ബില്ലുകളും ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികളായി പാസാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ: സർക്കാർ സ്വന്തം ഭേദഗതിയെ ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു, 2023-ലെ നിയമത്തിൽ അത് നിർമ്മിച്ച സെൻസസ് നിബന്ധന നീക്കം ചെയ്യുന്നു, കൂടാതെ 2029-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുമ്പോൾ 15 വർഷം പഴക്കമുള്ള ജനസംഖ്യാ വിവരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി വിപുലീകരിച്ച പാർലമെന്റിനെ രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഡാറ്റയുടെ ഗുണനിലവാരം സംബന്ധിച്ച ചോദ്യം

2026-ലെ മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയത്തിനായി 2011-ലെ സെൻസസ് ഡാറ്റ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒരു ബോധപൂർവമായ വിട്ടുവീഴ്ചയാണ്: നടപ്പിലാക്കുന്നതിലെ വേഗതയ്ക്ക് വേണ്ടി ജനസംഖ്യാ പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ കൃത്യത വേണ്ടെന്നു വെക്കുന്നു. 2011-ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യ 121 കോടിയാണ്. ഇപ്പോൾ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സെൻസസ് പ്രകാരം 2027-ലെ ജനസംഖ്യ ഇതിലും വളരെ കൂടുതലായിരിക്കും. 15 വർഷം പഴക്കമുള്ള ഡാറ്റയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിശ്ചയിക്കുന്ന മണ്ഡല അതിരുകൾ 2029-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുമ്പോൾ ആളുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എവിടെ താമസിക്കുന്നു എന്നതിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കില്ല.

നിലവിലുള്ള സെൻസസ് പ്രക്രിയയുടെ കൃത്യത ഉറപ്പാക്കാൻ 2026 ജനുവരി 1 മുതൽ 2027 മാർച്ച് 31 വരെ എല്ലാ ഭരണനിർവ്വഹണ യൂണിറ്റുകളും സർക്കാർ മരവിപ്പിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള ഭേദഗതി പ്രകാരമുള്ള മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയം, ഇത്തരമൊരു നിയന്ത്രണം ആവശ്യമാണെന്ന് ചിന്തിക്കുന്നതിനും മുമ്പ് ശേഖരിച്ച ഡാറ്റയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

ഈ നിയമം മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളെ (OBC) ഇപ്പോഴും ഒഴിവാക്കി നിർത്തുന്നു. 2023-ൽ ആഭ്യന്തരമന്ത്രി ഷാ പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ, 33 ശതമാനം സംവരണം മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളിലായി ബാധകമാണ്: ജനറൽ (ഇതിൽ ഒബിസി ഉൾപ്പെടുന്നു), പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങൾ. ഓരോ വിഭാഗത്തിലും മൂന്നിലൊന്ന് സീറ്റുകൾ സ്ത്രീകൾക്കായി സംവരണം ചെയ്യും. വനിതാ സംവരണ ചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ ഒബിസികൾക്ക് പ്രത്യേക ഉപസംവരണം ലഭ്യമല്ല.

പ്രാദേശിക ഭരണത്തിൽ നിന്നുള്ള പാഠങ്ങൾ

1992-ൽ പാസാക്കിയ ഭരണഘടനയുടെ 73, 74 ഭേദഗതികൾ പഞ്ചായത്തീരാജ് സ്ഥാപനങ്ങളിലും നഗരസഭകളിലും സ്ത്രീകൾക്ക് മൂന്നിലൊന്ന് സീറ്റുകൾ സംവരണം ചെയ്തു. പി.ഐ.ബി പ്രകാരം, നിലവിൽ പഞ്ചായത്തീരാജ് സ്ഥാപനങ്ങളിലെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രതിനിധികളിൽ 46 ശതമാനവും (1.45 ദശലക്ഷത്തിലധികം) സ്ത്രീകളാണ്. ഇത് നിർബന്ധിത 33 ശതമാനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീകളുടെ രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിപുലീകരണമാണിത്. സംവരണം കൃത്യമായി നടപ്പിലാക്കിയാൽ പങ്കാളിത്ത നിരക്കിൽ മാറ്റം വരുമെന്ന് ഇത് തെളിയിക്കുന്നു. അതേസമയം, സീറ്റുകളുടെ വിഹിതം കൊണ്ട് മാത്രം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങില്ലെന്നും പഞ്ചായത്തീരാജ് അനുഭവം കാണിക്കുന്നു. സംവരണ സീറ്റുകളുടെ റൊട്ടേഷൻ (മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്) പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും നേതൃത്വത്തിന്റെ തുടർച്ചയെ ബാധിച്ചു. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീ പ്രതിനിധികളുടെ സ്വയംഭരണാധികാരം പ്രാദേശിക സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. ഈ ഫലങ്ങൾ സംവരണത്തിന്റെ മൂല്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്നില്ല, മറിച്ച് നടപ്പിലാക്കുന്ന രീതിയിലെ വിശദാംശങ്ങൾ പ്രധാനമാണെന്ന് തെളിയിക്കുന്നു.

പാർലമെന്റ് തലത്തിൽ വെല്ലുവിളികൾ ഇതിലും കഠിനമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മത്സരങ്ങൾ കൂടുതൽ ചിലവേറിയതാണ്, പാർട്ടി ഘടനകൾ കൂടുതൽ അധികാരശ്രേണികളുള്ളതാണ്, സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയം പാർട്ടി നേതൃത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്. 2023-ലെ നാരീശക്തി വന്ദൻ അധിനിയമമോ 2026-ലെ നിർദ്ദിഷ്ട ഭേദഗതിയോ ഈ മേഖലകളിലൊന്നും ഇടപെടുന്നില്ല.

അന്താരാഷ്ട്ര മാതൃകകൾ

പല രാജ്യങ്ങളും സ്ത്രീ പ്രാതിനിധ്യ ക്വോട്ടകൾ നടപ്പിലാക്കുമ്പോൾ അത് മറ്റ് ഭരണപരമായ നടപടികൾക്ക് കീഴ്പ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 2023-ലെ ഇന്ത്യയുടെ നിയമം അതിൻ്റെ നടപ്പാക്കൽ പ്രക്രിയയിൽ തന്നെ ഒരു നിബന്ധന (സെൻസസ്) ഉൾപ്പെടുത്തി എന്നത് ഒരു അപവാദമായിരുന്നു. നിർദ്ദിഷ്ട 2026 ഭേദഗതി ആ നിബന്ധന നീക്കം ചെയ്യുന്നുണ്ടെങ്കിലും, കാലഹരണപ്പെട്ട ജനസംഖ്യാ ഡാറ്റ എന്ന മറ്റൊരു പരിമിതി അതിന് പകരം വെക്കുന്നു.

വിജയത്തിന് എന്ത് വേണം

വനിതാ സംവരണ ബില്ലിന്റെ പാസാക്കൽ വിശാലമായ സമവായത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കണമെന്നും അത് വലിയ ദേശീയ താൽപ്പര്യത്താൽ നയിക്കപ്പെടണമെന്നും ഏപ്രിൽ 9-ന് പി.എം.ഒ പ്രസ്താവിച്ചു. ഈ പരിഷ്കാരം കേവലം ഒരു ആഗ്രഹം എന്നതിലുപരി ഫലപ്രദമാകാൻ മൂന്ന് വ്യവസ്ഥകൾ സഹായിക്കും.

ഒന്നാമതായി, മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയ കമ്മീഷൻ രൂപീകരിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ, സീറ്റുകൾ അന്തിമമാക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഓരോ മണ്ഡലത്തിലുമുണ്ടാകുന്ന ആഘാതം വിലയിരുത്തി റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം. സീറ്റുകളുടെ എണ്ണം 543-ൽ നിന്ന് 816 ആയി ഉയരുമ്പോൾ പൊതു ഉത്തരവാദിത്തത്തിന് ഇത് അത്യാവശ്യമാണ്.

രണ്ടാമതായി, 2029-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുമ്പ് റൊട്ടേഷൻ സംവിധാനം പാർലമെന്റ് നിയമമാക്കണം. റൊട്ടേഷൻ ചട്ടങ്ങൾ ഭാവിയിലെ പാർലമെന്ററി നടപടികൾക്കായി 2023-ലെ നിയമം മാറ്റിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. കൃത്യമായ ഒരു പ്ലാൻ ഇല്ലാതെ, സംവരണ സീറ്റുകളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്ക് അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അതേ മണ്ഡലത്തിൽ മത്സരിക്കാൻ കഴിയുമോ എന്ന കാര്യത്തിൽ ഉറപ്പില്ല. ഇത് മണ്ഡലങ്ങളിലെ ദീർഘകാല പ്രവർത്തനത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നു.

മൂന്നാമതായി, സംഖ്യാപരമായ സാന്നിധ്യവും നയരൂപീകരണത്തിലെ സ്വാധീനവും തമ്മിലുള്ള വിടവ് നികത്താൻ അനുബന്ധ നടപടികൾ ആവശ്യമാണ്. പി.ആർ.എസ് ലെജിസ്ലേറ്റീവ് റിസർച്ച് പ്രകാരം, പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ രാഷ്ട്രീയ ഇടപെടലുകൾക്ക് ശേഷവും 2023 വരെ സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിൽ ശരാശരി 9 ശതമാനം സീറ്റുകൾ മാത്രമാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സീറ്റ് സംവരണം നിയമനിർമ്മാണ സഭകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം മാത്രമേ ഉറപ്പാക്കുന്നുള്ളൂ. അവിടെ അവർക്ക് ലഭിക്കുന്ന പ്രാധാന്യത്തെയും സ്വാധീനത്തെയും അത് ബാധിക്കുന്നില്ല.

ഇന്ത്യയുടെ സെൻസസ് ഹൗസ് ലിസ്റ്റിംഗ് 2026 ഏപ്രിൽ 1-ന് ആരംഭിച്ചു. 11,718.24 കോടി രൂപ ചെലവിൽ 36 സംസ്ഥാനങ്ങളിലും കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളിലുമായി നടത്തുന്ന ഈ കണക്കെടുപ്പ് 2011-ന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പ്രക്രിയയാണ്. വനിതാ സംവരണത്തിന് സെൻസസിനെ ഒരു നിബന്ധനയാക്കിയ നിയമം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ പാർലമെന്റ് തുറന്ന് മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം, ഇതേ സെൻസസ് മണ്ഡല പുനർനിർണ്ണയത്തിന് പ്രസക്തമല്ലാതാകുന്നു. ഇത് പ്രസംഗം കൊണ്ട് പരിഹരിക്കാവുന്ന ഒരു വൈരുദ്ധ്യമല്ല. മറിച്ച് ഭേദഗതിക്ക് പോലും പരിഹരിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു നയരൂപീകരണ പ്രശ്നമാണ്.

സീറ്റുകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ അവയിൽ ഇരിക്കാനുള്ള സാഹചര്യങ്ങൾ ഇനിയും പടുത്തുയർത്തേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.

(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)