ദാരിദ്ര്യം പിടിമുറുക്കിയ ഈ പ്രദേശങ്ങൾക്കിടയിൽ താരതമ്യേന സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയുള്ള (Rich pocket) ഒരു ഗ്രാമമായിരുന്നു ഗാവ്ഡേകസ്ഗാവ്. എന്നാൽ ഇന്ന് ആ ഗ്രാമം വീണ്ടും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തിയിരിക്കുന്നു—വിരോധാഭാസമെന്നു പറയട്ടെ, റെയിൽവേ പാതകളുടെ വരവാണ് ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമായത്. ഇതിൽ നിന്ന് അത്ര എളുപ്പത്തിൽ കരകയറാൻ ഗ്രാമത്തിന് സാധിക്കില്ല. ഒരുകാലത്ത് ഗ്രാമത്തെ മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കിയിരുന്നതും, ഗ്രാമവാസികളെ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ സഹായിച്ചിരുന്നതുമായ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളും (Natural capital) അവയിലേക്കുള്ള പ്രാപ്യതയും ഗ്രാമത്തിന് ഇന്ന് നഷ്ടമായിരിക്കുന്നു.
ഇതാണ് വിട്ടുമാറാത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ രസതന്ത്രം (Chemistry of chronic poverty). ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും ദരിദ്രമായ ജില്ലകളിൽ, ഓരോ ദിവസവും ആളുകൾ ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴേക്ക് വീണുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്; ചെറിയൊരു തളർച്ചയുണ്ടായാൽ പോലും അവർ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ആഴങ്ങളിലേക്ക് വഴുതിവീഴുന്നു. ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ വികസന ഭൂപടത്തിൽ അവർ ഇപ്പോൾ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ അദൃശ്യരായി മാറിയിരിക്കുന്നു എന്നതാണ് വാസ്തവം.
ഇന്ത്യ അവസാനമായി ദാരിദ്ര്യനിർണ്ണയം നടത്തിയിട്ട് 15 വർഷത്തിലേറെയായി, ഇത് വീണ്ടും നടത്താനുള്ള യാതൊരു ലക്ഷണവും കാണുന്നില്ല. 2011-12 കാലയളവിൽ (2009-ൽ അംഗീകരിച്ച രീതിശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച്), ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ പ്രതിമാസം 816 രൂപയും നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ 1,000 രൂപയുമാണ് രാജ്യം അവസാനമായി ദാരിദ്ര്യരേഖയായി നിശ്ചയിച്ചത്; ഇതുപ്രകാരം ദരിദ്രരുടെ എണ്ണവും കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഈ നടപടി വലിയ തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിതെളിച്ചതിനാൽ, 'ശരിയായ' ദാരിദ്ര്യരേഖയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അളവും നിശ്ചയിക്കുന്നതിനായി മൂന്ന് വർഷത്തോളം വിവിധ വിദഗ്ധ സമിതികളെ നിയോഗിക്കേണ്ടി വന്നു.
2014-ൽ, ദാരിദ്ര്യനിർണ്ണയ രീതികൾ പുനഃപരിശോധിക്കുന്നതിനായി അന്നത്തെ പ്ലാനിംഗ് കമ്മീഷൻ 'രംഗരാജൻ കമ്മിറ്റി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു വിദഗ്ധ സമിതിക്ക് രൂപം നൽകി. റിസർവ് ബാങ്ക് മുൻ ഗവർണർ സി. രംഗരാജനായിരുന്നു കമ്മിറ്റിയുടെ അധ്യക്ഷൻ. ദാരിദ്ര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ രണ്ട് കണക്കുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വളരെ പ്രകടമാണ്. 2009-ലെ രീതിശാസ്ത്രം അനുസരിച്ച്, 2011-12 കാലയളവിൽ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ 25.7 ശതമാനവും നഗരപ്രദേശങ്ങളിൽ 13.7 ശതമാനവുമാണ് ദരിദ്രർ ഉണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ 2014-ലെ പുതിയ രീതിശാസ്ത്രം പ്രകാരം ഇതേ കാലയളവിൽ ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 30.9 ശതമാനവും നഗരങ്ങളിലെ 26.4 ശതമാനവും ദരിദ്രരാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. അന്നത്തെ യുണൈറ്റഡ് പ്രോഗ്രസീവ് അലയൻസ് (UPA-II) സർക്കാർ രംഗരാജൻ കമ്മിറ്റിയുടെ ഈ കണക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചില്ല. അതിനുശേഷം, കൃത്യമായ ദാരിദ്ര്യ കണക്കുകൾ ഒന്നുമില്ലാതെ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിക്ക് മറ്റൊരു കൗതുകകരമായ വശമുണ്ട്: 1973-1974 മുതൽ ദാരിദ്ര്യ നിരക്ക് (Poverty rate) കുറയുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ദരിദ്രരുടെ ആകെ എണ്ണത്തിൽ (Absolute number) പതിറ്റാണ്ടുകളായി കാര്യമായ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുകയാണ്—2011-2012 വരെ ഏകദേശം 260 മുതൽ 300 ദശലക്ഷം (26-30 കോടി) എന്ന നിലയിലായിരുന്നു ഇത്. ഇതിൽ പകുതിയോളം പേർ വിട്ടുമാറാത്ത ദാരിദ്ര്യം (Chronic poverty) അനുഭവിക്കുന്നവരാണെന്ന് കരുതാം. നിലവിലുള്ള ദാരിദ്ര്യരേഖയോട് വെറും 10 രൂപ കൂടി കൂട്ടിയാൽ...
(പരിഭാഷ, എഡിറ്റിംഗ്: സുരേന്ദ്രൻ കണ്ണൂർ)