തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കൽ, വിദേശനാണ്യ വരുമാനം, പ്രാദേശിക സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ വിപുലീകരണം എന്നിവയിൽ ടൂറിസം മേഖലയ്ക്ക് കാര്യമായ പങ്ക് വഹിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന്, ഫെബ്രുവരി 1 ന് പാർലമെന്റിൽ 2026 ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റ് അവതരിപ്പിക്കവേ കേന്ദ്ര ധനമന്ത്രി നിർമ്മല സീതാരാമൻ പറഞ്ഞു.
ലോകോത്തര ട്രെക്കിംഗും ഹൈക്കിംഗ് അനുഭവവും നൽകാനുള്ള സാധ്യതയും അവസരവും ഇന്ത്യയ്ക്കുണ്ട്. ഹിമാചൽ പ്രദേശ്, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, ജമ്മു കശ്മീർ എന്നിവിടങ്ങളിൽ പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരമായ പർവത പാതകൾ വികസിപ്പിക്കാനും; കിഴക്കൻ ഘട്ടത്തിലെ അരാക്കു താഴ്വരയിലും പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ പോധിഗൈ മലൈയിലും ഇവ വികസിപ്പിക്കാനും ബജറ്റ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ഒഡീഷ, കർണാടക, കേരളം എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ പ്രധാന കൂടുകെട്ടൽ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ കടലാമ പാതകൾ; ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെയും തമിഴ്നാട്ടിലെയും പുലിക്കട്ട് തടാകത്തിലൂടെയുള്ള പക്ഷിനിരീക്ഷണ പാതകൾ എന്നിവയും ഇത്തരം പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
പൂർവോദയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ (ബീഹാർ, ജാർഖണ്ഡ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ഒഡീഷ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്), വടക്കുകിഴക്കൻ മേഖല എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ദുർഗാപൂരിൽ ഒരു നോഡ് ഉള്ള ഒരു സംയോജിത ഈസ്റ്റ് കോസ്റ്റ് ഇൻഡസ്ട്രിയൽ കോറിഡോർ സർക്കാർ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു, അഞ്ച് പൂർവോദയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി അഞ്ച് ടൂറിസം കേന്ദ്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുക, 4,000 ഇലക്ട്രിക് ബസുകൾ വിന്യസിക്കുക. വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ അരുണാചൽ പ്രദേശ്, സിക്കിം, ആസ്സാം, മണിപ്പൂർ മിസോറാം, ത്രിപുര എന്നിവിടങ്ങളിൽ ബുദ്ധമത തീർത്ഥാടന പാതകളും വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള പദ്ധതി ബജറ്റ് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും ആശ്രമങ്ങളുടെയും സംരക്ഷണം, തീർത്ഥാടന വ്യാഖ്യാന കേന്ദ്രങ്ങൾ, കണക്റ്റിവിറ്റിയും തീർത്ഥാടന സൗകര്യങ്ങളും മെച്ചപ്പെടുത്തൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും.
സാംസ്കാരിക, ആത്മീയ, പൈതൃക പ്രാധാന്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങളെ പട്ടികപ്പെടുത്തുന്നതിനായി നാഷണൽ ഡെസ്റ്റിനേഷൻ ഡിജിറ്റൽ നോളജ് ഗ്രിഡ് സ്ഥാപിക്കാൻ സർക്കാർ പദ്ധതിയിടുന്നു. ഇതിലൂടെ പ്രാദേശിക ഗവേഷകർ, ചരിത്രകാരന്മാർ, ഉള്ളടക്ക നിർമ്മാതാക്കൾ, സാങ്കേതിക സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവർക്കുള്ള തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമെന്ന് ബജറ്റ് പ്രഖ്യാപനത്തിൽ പറയുന്നു.
ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്മെന്റുമായി സഹകരിച്ച് 12 ആഴ്ച ദൈർഘ്യമുള്ള ഹൈബ്രിഡ് കോഴ്സിലൂടെ 20 ഐകോണിക് ടൂറിസ്റ്റ് സൈറ്റുകളിലായി 10,000 ഗൈഡുകളെ പരിശീലിപ്പിക്കുകയാണ് പൈലറ്റ് പദ്ധതി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. സംരക്ഷണ ലാബുകൾ, വ്യാഖ്യാന കേന്ദ്രങ്ങൾ, ഗൈഡുകൾ എന്നിവയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നതിനായി ആശയവിനിമയം നടത്താനുള്ള കഴിവുകളും സാങ്കേതികവിദ്യകളും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി അവതരിപ്പിക്കും.
നാഷണൽ കൗൺസിൽ ഫോർ ഹോട്ടൽ മാനേജ്മെന്റ് ആൻഡ് കാറ്ററിംഗ് ടെക്നോളജിയെ നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി ആയി ഉയർത്താനും ബജറ്റ് നിർദേശിക്കുന്നു.
“പർവത പാതകളുടെ പ്രോത്സാഹനം ദുർബലമായ ആവാസവ്യവസ്ഥകളിൽ കൂടുതൽ സമ്മർദ്ദം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ കിന്നൗർ കൈലാഷ് യാത്രയിലും ശ്രീഖണ്ഡ് മഹാദേവ് തീർത്ഥാടനത്തിലും സമീപ വർഷങ്ങളിൽ കണ്ടതുപോലെ, വർധിച്ച മനുഷ്യ സാന്നിധ്യവും അതോടൊപ്പം വന്ന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനവും ഇതിനകം തന്നെ ആശങ്കകൾ ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്,” ഡൽഹിയിലെ സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റിലെ സസ്റ്റൈനബിൾ ബിൽഡിംഗ് ആൻഡ് ഹാബിറ്റാറ്റ് പ്രോഗ്രാം ഡയറക്ടർ രാജനീഷ് സരീൻ പറഞ്ഞു. ഇതെല്ലാം പാരിസ്ഥിതികമായി സുസ്ഥിരമാക്കാൻ സർക്കാർ എങ്ങനെ പദ്ധതിയിടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും ഫലങ്ങൾ.
കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും മനുഷ്യ പ്രവർത്തനങ്ങളും ചേർന്ന് ശക്തമാക്കിയ അതിതീവ്ര കാലാവസ്ഥാ സംഭവങ്ങളും അവയുടെ അനന്തരഫലങ്ങളും ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി, ഉയർന്ന പർവതനിരകളിൽ വലിയ തോതിലുള്ള മനുഷ്യ കൂട്ടായ്മകൾ ഒഴിവാക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന് വയനാട്ടിലെ ഹ്യൂം സെന്റർ ഫോർ ഇക്കോളജി ആൻഡ് വൈൽഡ് ലൈഫ് ബയോളജിയിലെ സുമ വിഷ്ണുദാസ് പറഞ്ഞു. കിഴക്കൻ ഘട്ടങ്ങളും പടിഞ്ഞാറൻ ഘട്ടങ്ങളും ഇതിനകം തന്നെ ടൂറിസത്തിന്റെ കടുത്ത സമ്മർദ്ദം നേരിടുകയാണ്. ദുർബലമായ പർവതപ്രദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ജീവിതാവശ്യങ്ങൾ പോലും പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഇത്തരം മേഖലകളിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ആഘാതം ഉണ്ടാകുന്ന തരത്തിൽ പോലും ടൂറിസം കർശനമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടണം.
ഒഡീഷ, കേരളം തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ ‘ആമ പാതകൾ’ ആരംഭിക്കാനുള്ള തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ച് പരിണാമ പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞൻ കാർത്തിക് ശങ്കർ ഡൗൺ ടു എർത്തിനോട് സംസാരിച്ചു.
“ഒലീവ് റിഡ്ലി ആമകളുടെ എണ്ണം പല പ്രദേശങ്ങളിലും വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അതിനാൽ തന്നെ, പൊതുജനങ്ങളെ ഇടപഴകാൻ അവസരമുണ്ട്. ഇന്ത്യയുടെ ഇരുതീരങ്ങളിലും, വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി, ആമ സംരക്ഷണത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന നിരവധി ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സംഘടനകളുണ്ട്. ചെന്നൈയിലെ സ്റ്റുഡന്റ് സീ കൺസർവേഷൻ ടർട്ടിൽ നെറ്റ്വർക്ക് പോലുള്ള സംഘടനകൾ 1980-കളിൽ മുതൽ തന്നെ ആളുകളെ ആമകളുടെ കൂട്ടുനടത്തത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നുണ്ട്. ഒഡീഷയിലെ ഋഷികുല്യയിലും പൊതുജന പങ്കാളിത്തം നിലവിലുണ്ട്.
ഈ തീരുമാനം പ്രക്രിയയെ കൂടുതൽ ഔപചാരികവും നിയന്ത്രിതവുമാക്കുകയും, അതോടൊപ്പം പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് ആനുകൂല്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവെങ്കിൽ, അത് ഏറെ പ്രയോജനകരമായിരിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഉപജീവന അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും, പ്രാദേശിക ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളുമായി സഹകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന തരത്തിലുള്ള ടൂറിസം വികസിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ഇത് വളരെ മഹത്തരമാണ്. പൊതുജന അവബോധവും പങ്കാളിത്തവും വർധിപ്പിക്കുകയും, അതോടൊപ്പം പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന ഇത്തരം ശ്രമങ്ങളെ ഞാൻ ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു,” അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.